Абмеркаваць з гродзенцамі забудову гістарычнага цэнтра прапанавала група архітэктараў Гродна. «Мы хочам сабраць меркаванні гараджан аб тым, што для іх каштоўна ў горадзе, даведацца іх стаўленне да помнікаў архітэктуры», – казаў на сустрэчу 6 лютага архітэктар Аляксандр Штен. Дарэчы, прадстаўнікоў адміністрацыі горада ці упраўлення архітэктуры на сустрэчы заўважана не было.

«Ва ўсім вінаватыя архітэктары». Што думаюць гараджане пра застройку цэнтра Гродна

Галоўны помнік горада – гэта сам горад

Архітэктары лічаць, што лепш мясцовых ніхто не вызначыць каштоўнасць горада. Пакуль жа гэта вырашаюць у высокіх кабінетах тыя, хто “можа ў Гродне і не быў ніколі”, кажа Штэн.

«Хто і па якіх прыкметах вызначыў, што гэта помнік архітэктуры, а гэта – не помнік? Камісія, Мінкульт? А хто гэтыя людзі? Чаму яны ведаюць, што гэта каштоўна, а гэта – не? Галоўны помнік у нашым горадзе – гэта сам горад. Людзі хочуць яго захаваць. Каб іх пачуць, патрэбны такі адкрыты дыялог”.

Чытай больш: Гродна, якім ён можа (не) стаць. Архітэктар Аляксандр Штэн пра гарадскую прастору


Адзінай пазіцыі пра каштоўнасць аб’екта ці нейкі яго часткі можа не быць нават у групе прафесіяналаў, адзначае Штен. У адной сітуацыі важна захаваць «дух забудовы» – паверхавасць, аб’ёмы і сілуэты дахаў. У іншай важней паўтарыць «склад тынкоўкі» – захаваць дакладнасць у дробязях. Гэтыя параметры могуць быць рознымі для розных аб’ектаў.

Інвестары хочуць, каб гістарычная забудова прыносіла даход

Заказчык, падрадчык і архітэктар-навуковы кіраўнік разам павінны забяспечыць захаванасць гістарычных пабудоў пры рэканструкцыі або іх дакладнасць пры аднаўленні. На справе патрабаванні да аб’екта ў іх могуць быць вельмі рознымі, распавядае архітэктар Аляксандр Захарчук.

«Прыватныя інвестары лічаць, што помнік павінен прыносіць прыбытак. То кафэ там прадугледзяць, то гасцініцу. Або выкупляюць [пад забудову] плошчы ў цэнтры горада. Гістарычны цэнтр знішчаецца, сыходзіць. Набалелая тэма для Гродна – гатэль Сямашка. Там квартал цалкам знішчаны. Гэта непаўторная страта для горада».

«Ва ўсім вінаватыя архітэктары». Што думаюць гараджане пра застройку цэнтра Гродна

Чытай больш: “Аб’ект будзе вельмі вясёленькі”. Сямашка адкрыў у цэнтры Гродна свой палац

«Ва ўсім вінаватыя архітэктары». Што думаюць гараджане пра застройку цэнтра Гродна

«Турысты адразу бачаць нашы памылкі»

На думку Захарчука, цяпер важна ўсім разам «тлумачыць ўлады» каштоўнасць гістарычнага цэнтра горада. Тым больш што гістарычны цэнтр Гродна адзіны з абласных гарадоў мае першую катэгорыю каштоўнасці.

«Цяпер кажуць: безвіз, прыцягненне турыстаў … Але турысты адразу бачаць нашы памылкі. Навадзел пераважае і гэта заўважна».


Чытай больш: «Валідол, майткі і шакалад». Што безвізавыя турысты вывозяць з Гродна?


Надзея, па словах Захарчука, на “больш цывілізаваных заказчыкаў» і на «спецыялізаваных падрадчыкаў».

Пакуль жа даводзіцца мірыцца з тым, што працы вядуць арганізацыі, якія будуюць жылыя дамы або вытворчыя будынка па тыпавых праектах.

«Рада, нават калі крытыкуюць. Значыць, людзі ў нас не абыякавыя»

Архітэктарка Алена Шчасная вядзе навуковае кіраўніцтва многімі аб’ектамі рэстаўрацыі. Сярод самых паспяховых – Каложская царква. Гэты праект атрымаў у 2019 годзе дыплом першай ступені і залаты медаль Саюза архітэктараў. Алена расказала таксама пра рэканструкцыю драўлянага лямуса і дома лесніка.

«Ва ўсім вінаватыя архітэктары». Што думаюць гараджане пра застройку цэнтра Гродна

Чытай больш: Для экскурсій адкрылі лямус у Гродне – самы стары драўляны будынак Беларусі


Над праектам аднаўлення лямус працавалі польскія адмыслоўцы са спецыялізацыяй ў рэканструкцыі драўляных пабудоў. Пашанцавала і з беларускімі выканаўцамі работ. Ўдалося знайсці будаўнікоў, якія яшчэ памятаюць, як карыстацца «простымі сталярнымі інструментамі, ня бензапілой працавалі».

Перабудаваць нельга захаваць. Коску ставіць той, хто плаціць

Многае ўдасца аднавіць і на Доме лесніка. Заказчык, лясгас, шмат у чым ідзе насустрач.

«Будынак быў адселены і стаяў [некалькі гадоў] без эксплуатацыі. Усе ніжнія часткі прыйшлі ў непрыдатнасць з-за вільгаці ад зямлі. Працякаў дах, таму пацярпела і верхняя частка будынка. Стан перадаварыйнай. На такіх аб’ектах шмат нестыковак [з ​​праектам], пастаянна патрэбныя ўдакладненні. Але любая змена – гэта павелічэнне выдаткаў. А на рубель перавысіш каштарыс – і патрабуецца новая экспертыза».


Чытай больш: Музей леса, кавярня і гатэль з’явяцца ў будынку 18 стагоддзя ў цэнтры Гродна


На Доме лесніка ўдалося часткова захаваць фахверк (драўляны ўнутраны каркас) і аднавіць вонкавы цагляны мур. «Але ў выніку, што б ты не зрабіў, больш захаваў або менш, усё роўна застанешся вінаватым. Будуць казаць, што гэта ты не захавала. Заўсёды будуць і тыя, каму падабаецца, і тыя, каму не падабаецца».

Шчасная адзначае, што «ў Гродне людзі вельмі аб’яднаны», ды радуецца неабыякавасці гараджан. «Чым грамадскасць больш уважліва, тым лепш для горада. Мы нават водгукі ў сацсетках стараемся ўлічваць ».

Археолаг на рэстаўрацыі – чалавек паднявольны

Гісторык Ігар Трусаў заўважыў, што выступаюць у абарону Гродна часцей за ўсё гісторыкі і краязнаўцы. А вось галасы архітэктараў і археолагаў амаль не чуваць. На яго думку, гэта з-за таго, што «архітэктар у праекце рэстаўрацыі чалавек паднявольны. І археолаг таксама. Яны працуюць па заданнях [будаўнікоў] – вось тут паглядзіце і тут».

«Ва ўсім вінаватыя архітэктары». Што думаюць гараджане пра застройку цэнтра Гродна

У архітэктараў, на думку Трусава, зусім іншая логіка і аб іх бачанні пытання неазнаёмленым вядома мала.

Чаму маўчаць архітэктары

Часцей за ўсё на сустрэчы пыталіся – чаму ж архітэктары маўчаць? Прапаноўвалі ім весці калонкі ў мясцовай прэсе ці хаця б пісаць аб праблемах у сацсетках. «Расказвайце, мы вас пачуем», – казалі гараджане.

Архітэктарам раілі дабавіць у цэнтры зручных прастораў для жыхароў – «бабуль, дзяцей і котачак», а таксама зялёных зон. Было б добра абазначыць малымі архітэктурнымі формамі значныя месцы горада і пачаць збіраць грошы на конную скульптуру Баторыя.


Чытай больш: Блогер прапануе “аднавіць” страчаныя кварталы Гродна з дапамогай дрэваў


Прыбраць з цэнтра, на думку гараджан, трэба транспарт, бляшаны глобус і бессэнсоўны сонечны гадзіннік. А некаторыя і ўвогуле раілі «прыбраць з цэнтра горада архітэктараў».

«Усе хочуць забіць архітэктара, – сумна пажартавала архитекторка Алена Капытка пасля бурнай дыскусіі, якой скончылася сустрэча. – Амаль, як перамагчы дракона … »


Чытай больш:

Хмарачосы, муляжы, шкло і бетон? Што і як будаваць у гістарычным цэнтры Гродна і вакол яго

ТЭСТ: Ці адрозніце вы спальныя раёны Гродна?

Перадрук матэрыялаў Hrodna.life магчымая толькі з пісьмовага дазволу рэдакцыі. Кантакт info@hrodna.life

Задай пытанне, дашлі заўвагу або прапануй тэму

Рэдактарка спецпраектаў, рэпарцёрка, фатографка і відэографка. У журналістыцы з 2015 года. Удзельнічала ў распрацоўцы канцэпцыі рэбрэндынгу выдання “Твой стыль” і стварэнні “Hrodna.life”. Паводле адукацыі Ірына інжынер-механік, таму не цураецца тэхнічна-складаных фарматаў.

Найчасцей піша сацыяльныя рэпартажы. Любімая справа – вынаходзіць ровар і ставіць амбітныя мэты для ўсіх, хто не паспеў схавацца.

Матэрыялы Ірыны Новік былі адзначаны дыпломамі многіх конкурсаў.