Hrodna.life https://hrodna.life Wed, 03 Mar 2021 18:58:24 +0000 be hourly 1 https://hrodna.life/wp-content/uploads/2019/12/cropped-favicon-new-2-32x32.png Hrodna.life https://hrodna.life 32 32 В Гродно начали судить рок-музыканта Игоря Банцера. Он объявил голодовку https://hrodna.life/2021/03/03/nachali-sudit-igorja-bancera/ https://hrodna.life/2021/03/03/nachali-sudit-igorja-bancera/#respond Wed, 03 Mar 2021 18:58:24 +0000 https://hrodna.life/2021/03/03/nachali-sudit-igorja-bancera/

Первое заседание по делу Игоря Банцера прошло 3 марта в суде Ленинского района Гродно. Рок-музыканта судят за перформанс. По статье 339 УК “Хулиганство” ему грозит от штрафа или исправительных работ до 10 лет лишения свободы. Процесс ведет судья Наталья Козел. Она не впервые судит общественных активистов. В июле 2020 она судила Вергилия Ушака – оператора [...]

The post В Гродно начали судить рок-музыканта Игоря Банцера. Он объявил голодовку appeared first on Hrodna.life.

]]>

Первое заседание по делу Игоря Банцера прошло 3 марта в суде Ленинского района Гродно. Рок-музыканта судят за перформанс. По статье 339 УК “Хулиганство” ему грозит от штрафа или исправительных работ до 10 лет лишения свободы.

За что судят Игоря Банцера?


По версии милиции, 5 сентября около трех часов ночи Игорь находился в одном из увеселительных заведений города Гродно. Музыкант  вышел на улицу, увидел там милицейскую машину, подошел к ней и стал демонстрировать гениталии. Это сняли на видео отдыхающие и разместили в одном из гродненских телеграм-каналов. Уголовное дело возбудили по ст. 339 УК «Хулиганство».

Друзья Банцера говорят, что даже на том видео видно, что Игорь не снимал нижнего белья, а значит не мог демонстрировать гениталии. Сам Игорь в суде назвал свое действие танцем.

Процесс ведет судья Наталья Козел. Она не впервые судит общественных активистов. В июле 2020 она судила Вергилия Ушака – оператора Сергея Тихановского, в марте 2017 – давала сутки и штрафы участникам “Марша нетунеядцев”. В 2002-2006 годах не менее 10 раз судила журналистов и активистов по административным делам – они всегда заканчивались штрафами или сутками.

Не все смогли попасть в зал

Суд проходит в очень маленьком зале: там не смогли поместиться все желающие поддержать музыканта. И даже тех, кто успел занять место, в итоге попросили выйти из зала, чтобы мог сесть потерпевший – водитель-милиционер той самой машины, перед которой, по версии обвинения, занимался хулиганством Банцер.

Люди, собравшиеся поддержать Игоря Банцера, стоят в корридоре суда. Фото: Белсат

Банцер объявил в суде сухую голодовку, а также ходатайствовал, чтобы процеса вели на беларусском языке, сообщает “Белсат”. Ходатайство о языке ведения процесса не удовлетворили.

Также Банцер отказался от услуг адвоката: он собирается защищать себя сам. Свое дело он считает политически мотивированным и в знак этого принес на заседание плакат з надписью “Справедливости нет”.

Игорь Банцер, 41 год  — лидер гродненской панк-группы «Mister X», общественный деятель. Женат, двое детей. Не употребляет алкоголь, не ест мясо. Увлекается смешанными боевыми искусствами, тайским боксом. Придерживается антифашистских и антирасистских взглядов. Жена считает, что причиной задержания супруга стала его активная гражданская позиция. С 5 февраля музыкант находится в карцере, попросил встречи с нотариусом, чтобы составить завещание.

Ранее Игоря Банцера за участие в протестах несколько раз судили за административные правонарушения.

Что именно видел потерпевший?

По версии обвинения, Банцер, «умышленно выражая неуважение к представителям власти, явно пренебрегая общеморальными нормами с особым цинизмом» показывал свои половые органы милиционерам, которые находились в служебном авто, пишет TUT.BY.

Из двух милиционеров, которые были в машине, Банцера видел только водитель. Второй сотрудник в то время был занял: разговаривал с человеком, который их вызвал. Водитель говорит, что хотел пресечь действия Банцера, но не успел – тот ушел в толпу. Докладывать о происшествии милиционеры не стали, так как посчитали это пъяной выходкой.

Обвиняемый задал потерпевшему милиционеру несколько вопросов. Среди них, вопрос о том, какие именно части тела Банцера увидел милиционер, заметил ли интимные татуировки. Также милиционер считает, что Банцер был в тот момент пъян. Игоря интересовало, как сотрудник смог это определить.

Следующее заседание по делу Игоря Банцера пройдет 4 марта. На нем планируют опросить свидетелей.

Игорь Банцер с  20 октября прошлого года находится в СИЗО, За это время прошел принудительную экспертизу в психиатрической больнице в Новинках. 24 февраля музыканту исполнился 41 год, день рождения он провел в карцере гродненской тюрьмы. Друзья-музыканты отправили ему открытки с поздравлениями. Он передал им в ответ открытку.

Читайте также:

The post В Гродно начали судить рок-музыканта Игоря Банцера. Он объявил голодовку appeared first on Hrodna.life.

]]>
https://hrodna.life/2021/03/03/nachali-sudit-igorja-bancera/feed/ 0
В Гродно вернулись столетние башенные часы из кирхи https://hrodna.life/2021/03/03/v-grodno-vernulis-stoletnie-bashennye-chasy-iz-kirhi/ https://hrodna.life/2021/03/03/v-grodno-vernulis-stoletnie-bashennye-chasy-iz-kirhi/#respond Wed, 03 Mar 2021 14:47:24 +0000 https://hrodna.life/2021/03/03/v-grodno-vernulis-stoletnie-bashennye-chasy-iz-kirhi/

Механизм старинных часов для единственной в Беларуси кирхи вернули в Гродно после реставрации. Работы проходили в Могилеве. Детали для ремонта заказывали из Германии – в той самой фирме, которая делала эти часы в начале XX века. Инструмент мастер искал на блошином рынке. Механизм часов запустят весной 2021 года и покажут его всем желающим. После Пасхи [...]

The post В Гродно вернулись столетние башенные часы из кирхи appeared first on Hrodna.life.

]]>

Механизм старинных часов для единственной в Беларуси кирхи вернули в Гродно после реставрации. Работы проходили в Могилеве. Детали для ремонта заказывали из Германии – в той самой фирме, которая делала эти часы в начале XX века. Инструмент мастер искал на блошином рынке. Механизм часов запустят весной 2021 года и покажут его всем желающим. После Пасхи в храме также появится новый алтарь.

Возраст башенных часов лютеранской кирхи – 108 лет. Их установили в 1913 году, после перестройки храма. Циферблаты сильно пострадали в годы Великой Отечественной войны. Примерно тогда же остановился и механизм.

Реконструкция старинных часов заняла полтора года. Работы вел мастер из Могилева Геннадий Головчик. В 1991 году он восстановил ратушные часы в своем городе. До недавнего времени Геннадий был единственным в Беларуси смотрителем городских часов, но в феврале 2021 уволился из-за политических взглядов.

Читайте также: «Я лично не могу это проглотить». Мастер, который восстанавливал часы на гродненской кирхе, уволился по политическим мотивам

Аутентичные часы  с четырьмя циферблатами с каждой стороны башни планировали установить в прошлом году к фестивалю национальных культур. Но из-за пандемии фестиваль отменили, и механизм хранился в Музее истории Могилева. В Гродно его привезли 27 февраля.

Механизм запустят весной

Уже сегодня 100-летний механизм можно увидеть в лютеранской кирхе, рассказал Hrodna.life пастор храма Владимир Татарников. Весной в Гродно приедет мастер и сам запустит часы. До монтажа на башню они будут работать в демонстрационном режиме, с боем и небольшим циферблатом, по которому смотритель сверяет точность хода. В кирхе по этому поводу планируют сделать выставку и приглашают гродненцев “понаблюдать за ходом времени”.

Механизм старинных часов можно увидеть в кирхе. Фото: Андрей Вашкевич

Точная дата установки часов на башню пока неизвестна. Монтаж, по словам мастера Геннадия Головчика, займет около двух дней, но перед этим предстоят подготовительные работы. Надо собрать крепежи, которые соединят механизм с циферблатами. Эти детали были в советский период утрачены. Еще не выбрали место, где закрепить колокол. Он может разместиться под куполом храма или на улице. Сначала специалисты послушают, насколько гармонично звучание боя.

Детали из Германии, инструменты – с блошиного рынка

Циферблаты пришлось почти полностью реконструировать, зато сам часовой механизм сохранился примерно на 70%, рассказал  Hrodna.life Геннадий Головчик. Некоторые недостающие детали для маятника и маленького циферблата делали под заказ в Германии – на той самой фирме, которая в начале ХХ века собирала эти часы. Большую часть деталей мастер восстанавливал самостоятельно. 

Читайте также: Дзіркі ад куляў у цыферблаце: як рэстаўруюць вежавы гадзіннік лютэранскай кірхі

Главная трудность, по словам Геннадия Головчика, заключалась в том, что в те времена, когда создавался механизм, использовалась другая система измерений – в дюймах, а не в миллиметрах. И было очень трудно найти инструмент, который подходил бы для такой резьбы. 

Немецкая фирма, где сделали часы для гродненской кирхи, работает до сих пор. Фото: Андрей Вашкевич
Механизм до реставрации. Фото: Руслан Кулевич

– Очень не хотелось нарушать аутентичность механизма и использовать современный подход. И мне повезло, нашел старый инструмент на блошином рынке у дедушки. Это как перебрать 10 ведер с обычными монетами и найти раритетную. Пришлось вспоминать, как работали наши предки, – говорит Геннадий Головченко.

После Пасхи привезут новый алтарь

Помимо часов в храме будет еще одно обновление. После Пасхи планируют привезти из Германии алтарь. Его также не смогли доставить в 2020 году из-за начавшейся пандемии.

Алтарь долгое время стоял в гарнизонном храме города Биттерфельд. Его закрыли, когда расформировалась воинская часть. По благотворительной линии фонда «Союз Мартина Лютера и Лютеранская Церковь Средней Германии» алтарь решили передать в Гродно. Он будет похожим на тот, что стоял в нашей кирхе еще до войны, рассказал Владимир Татарников.

Гродненская кирха – единственный действующий лютеранский храм в Беларуси. Здание кирхи известно с конца XVIII века. Тогда король Станислав Август Понятовский подарил лютеранской общине трехэтажную таверну. Ее несколько раз перестраивали, и современный вид храм приобрел в 1912 году. 

В советские годы в кирхе находился областной архив. Здание вернули прихожанам в 1995 году. С тех пор храм постепенно восстанавливают. Сначала здесь появились скамьи, которые тоже привезли из Германии. Городские власти и предприятия спустя несколько лет помогли отреставрировать само здание. Благодаря спонсорам в 2015 году установили новый орган.

The post В Гродно вернулись столетние башенные часы из кирхи appeared first on Hrodna.life.

]]>
https://hrodna.life/2021/03/03/v-grodno-vernulis-stoletnie-bashennye-chasy-iz-kirhi/feed/ 0
Збітага АМАПам таксіста абвясцілі ў вышук. Яму пагражае тры гады калоніі https://hrodna.life/2021/03/03/lapa-364-ne-javilsja/ https://hrodna.life/2021/03/03/lapa-364-ne-javilsja/#respond Wed, 03 Mar 2021 13:13:31 +0000 https://hrodna.life/2021/03/03/lapa-364-ne-javilsja/

Аляксей Лапа не з’явіўся ў суд 3 сакавіка, калі было запланавана яго апошняе слова. На паведамленні і званкі ён не адказваў, паведаміў суддзя. Адвакату і яго блізкім невядома, дзе ён знаходзіцца, яны сказалі ў судзе. Суддзя абвясціў Аляксея ў вышук і пастанавіў узяць пад варту з моманту затрымання. Прычына — парушэнне меры стрымання ў выглядзе [...]

The post Збітага АМАПам таксіста абвясцілі ў вышук. Яму пагражае тры гады калоніі appeared first on Hrodna.life.

]]>

Аляксей Лапа не з’явіўся ў суд 3 сакавіка, калі было запланавана яго апошняе слова. На паведамленні і званкі ён не адказваў, паведаміў суддзя. Адвакату і яго блізкім невядома, дзе ён знаходзіцца, яны сказалі ў судзе.

Суддзя абвясціў Аляксея ў вышук і пастанавіў узяць пад варту з моманту затрымання. Прычына — парушэнне меры стрымання ў выглядзе падпіскі аб нявыездзе і належных паводзінах. Разгляд справы прыпынены.

Аляксей Лапа – 31-гадовы часова беспрацоўны, да затрымання 11 жніўня 2020 года працаваў таксістам. У той дзень яго з сябрамі затрымалі і збілі. Пазней яго і аднаго з прыяцеляў абвінавацілі ў гвалце над амапаўцамі. Разбіральніцтва ішло ў судзе Кастрычніцкага раёна чатыры месяцы.

Пасадзіць або апраўдаць: што раней казалі ў судзе пракурор і адвакат?

22 лютага пракурор Георгій Смольскі запытаў збітаму АМАПам таксісту Аляксею Лапе пакаранне – тры гады пазбаўлення волі ў папраўчай калоніі агульнага рэжыму, і папрасіў узяць яго пад варту пасля абвяшчэння прысуду.

Адвакат настойваў, што Аляксея Лапу трэба апраўдаць па некалькіх прычынах. Па-першае, з-за парушэння нормаў крымінальна-працэсуальнага закона пры ўзбуджэнні справы. Па-другое, з-за парушэння закона пры вытворчасці папярэдняга следства і недаказанасці ва ўдзеле Аляксея ў здзяйсненні злачынства. Па-трэцяе, з-за адсутнасці прамога намеру ў Лапы, чым характарызуецца арт.364 КК.

Як развівалася справа?

The post Збітага АМАПам таксіста абвясцілі ў вышук. Яму пагражае тры гады калоніі appeared first on Hrodna.life.

]]>
https://hrodna.life/2021/03/03/lapa-364-ne-javilsja/feed/ 0
Тату-мастер из Гродно помогла восстановить барельефы и панно в костеле https://hrodna.life/articles/tatoo-church/ Wed, 03 Mar 2021 12:50:07 +0000 https://hrodna.life/articles/tatoo-church/

Юлия Кульба (известная в тату-индустрии как Pipetka) живет в деревне Адамовичи, недалеко от Гродно. В начале 2021 года к ней обратился ксендз из местного костела. Он просил помочь восстановить барельефы и панно в храме. Юлия никогда не работала с религиозными предметами, но согласилась взяться за новую для себя работу. Тату-мастер рассказала корреспонденту Hrodna.life, как она [...]

The post Тату-мастер из Гродно помогла восстановить барельефы и панно в костеле appeared first on Hrodna.life.

]]>

Юлия Кульба (известная в тату-индустрии как Pipetka) живет в деревне Адамовичи, недалеко от Гродно. В начале 2021 года к ней обратился ксендз из местного костела. Он просил помочь восстановить барельефы и панно в храме. Юлия никогда не работала с религиозными предметами, но согласилась взяться за новую для себя работу. Тату-мастер рассказала корреспонденту Hrodna.life, как она работала в костеле.

Новый опыт 

Настоятель костела в Адамовичах решил, что нужно отреставрировать старинные барельефы на стенах и панно. Последний раз ими занимались около 60 лет назад. 

В деревне живет около 100 человек и все знают, кто чем занимается. Сосед Юлии рассказал ксендзу, что она – художница. Действительно, Юлия не только опытная тату-мастерица, также она пишет дома картины.

Юлия возле костела в Адамовичах. Фото из личного архива Юлии

«Они обратились ко мне. Я с радостью приняла предложение, – рассказывает Hrodna.life Юлия. – Для меня это первый такой опыт, интересный. Работа на благо не только костёла, но и людей, которые сюда приходят».

Читайте также: «Мая карціна пранятая болем». Гродзенка распавяла пра малюнак, які стаў адным з сімвалаў пратэсту ў Беларусі

Последний раз реставрировал бывший узник советского лагеря

К работе в костеле Юлия привлекла сестру – художницу по образованию. Им нужно было восстановить красочное покрытие барельефов – 14 сцен муки Христа, так называемый «Крестный ход». А еще отремонтировать сколы и восстановить отбитые элементы. 

По ходу реставрации Юлия узнала историю костела, который был построен в 1854 году. Ей запомнилась история ксендза Орловского. В 1940-х он был в Армии Крайовой (АК), которая боролась с немецкими оккупантами, а позже и с советской властью. Священника приговорили к расстрелу, но каким-то чудом смертную казнь заменили на 25 лет лагерей в Коми. Ксендз отсидел 7 лет и в 1950-х годов вернулся в своей костел, занимался его восстановлением. С ним был приятель из ссылки, он и реставрировал барельефы и панно последний раз. Он был уже слаб и не смог закончить работу.

Ксендз Казимир Орловский родился в 1914 году. Рукоположен в 1939. Капеллан АК, принял присягу под псевдоним “Дружыновы”. Арестован 5 июля в 1950 за антисоветскую пропаганду. Подозревался в укрытии партизан. Вернулся из лагерей в 1955 году. Умер в 1987.

«Панно выглядело практически законченным, я убирала только облупившуюся штукатурку, подкрасила там, где нужно было. Немного прописала мордочки овечкам, они были только намечены. Но после предложила ксендзу сильно панно не трогать, чтобы осталось все максимально как при авторе». 

Юлия с сестрой работали в костеле неделю, исключительно при дневном освещении.

Татуировки и религия

«Отношение костела к татуировкам вполне себе умеренное, – говорит Юлия. – Может и не одобряют, но и запрета на них нет. Многие христианские церкви практикуют религиозную татуировку. А запрет, пожалуй, есть только в православной церкви. И то, им пользуются больше консервативные батюшки».

Юлия говорит, что нужно понимать откуда у запрета “растут ноги”. В книге Левит, 19:28, указано: «Ради умершего не делайте нарезов на теле вашем и не накалывайте на себе письмен». Связан этот запрет с дохристианской традицией у язычников-евреев – во время погребения ближних они делали надрезы на своём теле и окропляли кровью тело умершего. 

«Вообщем, не такой уж и актуальный запрет. Тату-мастер может, вполне, поработать с религиозными изображениями.Я уважительно отношусь к канонам и традициям всех религий. Да и, кроме того, у меня же два художественных образования. Я же в конце концов ещё и художник в традиционном понимании этого слова».

Юлия Кульба реставрирует панно над входом в костел. Фото из личного архива Юлии
Юлия Кульба реставрирует панно над входом в костел. Фото из личного архива Юлии

В своем творчестве как тату-мастер с религиозной тематикой Юлия сталкивается не часто. Как правило, делают такие татуировки католики. Это могут быть изображения Девы Марии, Иисуса, креста, ладоней молящейся, ружанца, ангелов, религиозные надписи на латыни. Православные, как правило, ограничиваются надписью “Спаси и сохрани” и изображением распятия. 

Читайте также: Бежать, сводить или набить еще одну. Владельцы БЧБ-татуировок, — о возможном признании такой символики экстремистской

Связаться с настоятелем костела в Адамовичах, чтобы спросить о его впечатлении от работы Юлии, журналисту Hrodna.life не удалось. Священник не брал трубку по двум номерам телефона в течение нескольких дней.

The post Тату-мастер из Гродно помогла восстановить барельефы и панно в костеле appeared first on Hrodna.life.

]]>
Опровержение, опубликованное по требованию коммунального унитарного предприятия “Телерадиовещательный канал “Гродно Плюс” https://hrodna.life/2021/03/02/oproverzhenie-opublikovannoe-po-trebovaniju-kommunalnogo-unitarnogo-predprijatija-teleradioveshhatelnyj-kanal-grodno-pljus/ https://hrodna.life/2021/03/02/oproverzhenie-opublikovannoe-po-trebovaniju-kommunalnogo-unitarnogo-predprijatija-teleradioveshhatelnyj-kanal-grodno-pljus/#respond Tue, 02 Mar 2021 11:00:00 +0000 https://hrodna.life/?p=192804 2 марта 2021 года в редакцию сайта Hrodna.life пришло письмо от городского телеканала “Гродно Плюс”. В нем содержалось требование разместить опровержение на материал “«Встала на защиту рабочих и за это поплатилась». В Гродно продолжают увольнять за гражданскую позицию“, опубликованный нами 24 февраля. Этот текст публикуется по требованию КУП “ТВРК “Гродно Плюс”, которого представитель ссылается в [...]

The post Опровержение, опубликованное по требованию коммунального унитарного предприятия “Телерадиовещательный канал “Гродно Плюс” appeared first on Hrodna.life.

]]>
2 марта 2021 года в редакцию сайта Hrodna.life пришло письмо от городского телеканала “Гродно Плюс”. В нем содержалось требование разместить опровержение на материал “«Встала на защиту рабочих и за это поплатилась». В Гродно продолжают увольнять за гражданскую позицию“, опубликованный нами 24 февраля.

Этот текст публикуется по требованию КУП “ТВРК “Гродно Плюс”, которого представитель ссылается в письме на Закон о СМИ, ст.42 и ст. 43. Приводим эти статьи.

Статья 42. Право на опровержение (ответ)

1. Физические лица вправе требовать от юридического лица, на которое возложены функции редакции средства массовой информации, или владельца интернет-ресурса опровержения распространенных сведений, если эти сведения не соответствуют действительности и порочат их честь, достоинство или деловую репутацию.

Юридические лица, в том числе иностранные, вправе требовать от юридического лица, на которое возложены функции редакции средства массовой информации, или владельца интернет-ресурса опровержения распространенных сведений, если эти сведения не соответствуют действительности и порочат их деловую репутацию.

2. Если юридическое лицо, на которое возложены функции редакции средства массовой информации, или владелец интернет-ресурса не имеют доказательств того, что распространенные ими сведения соответствуют действительности, они обязаны распространить опровержение (поправку либо уточнение).

3. Физические лица, государственные органы, политические партии, другие общественные объединения, иные юридические лица, в отношении которых в средстве массовой информации, на интернет-ресурсе распространены сведения, ущемляющие их права или охраняемые законом интересы, имеют право на распространение своего ответа в том же средстве массовой информации, на том же интернет-ресурсе.

4. Опровержение распространенных в средстве массовой информации, на интернет-ресурсе сведений, не соответствующих действительности, не лишает физических и юридических лиц права на обращение в судебном порядке за защитой их чести, достоинства или деловой репутации.

Статья 43. Порядок распространения опровержения (ответа)

1. В опровержении (ответе) должно быть указано, какие сведения не соответствуют действительности, когда и как они были распространены средством массовой информации, интернет-ресурсом.

2. Печатное средство массовой информации обязано распространить опровержение (ответ) в специальной рубрике либо на том же месте полосы и тем же шрифтом, что и опровергаемые информационные сообщение и (или) материал.

3. В телевизионных или радиовещательных средствах массовой информации опровержение (ответ) должно быть передано в то же время суток и в той же передаче или в передаче схожей тематики, что и опровергаемые информационные сообщение и (или) материал.

4. Опровержение (ответ) должно быть распространено:

4.1. в средствах массовой информации, выпуск которых осуществляется не реже одного раза в неделю, – не позднее чем в десятидневный срок со дня поступления требования об опровержении (ответе) или его текста;

4.2. в других средствах массовой информации – при очередном выпуске.

5. Опровержение информации, распространенной посредством интернет-ресурса, сетевого издания, осуществляется на том же интернет-ресурсе, в том же сетевом издании, посредством которых были распространены опровергаемые информационное сообщение и (или) материал, не позднее дня, следующего за днем поступления требования об опровержении (ответе) или текста опровержения (ответа), в специальной рубрике либо на том же месте страницы и тем же шрифтом, что и опровергаемые информационное сообщение и (или) материал. При этом опровергаемые информационное сообщение и (или) материал подлежат удалению.


Поскольку редакция Hrodna.life работает исключительно в рамках закона и журналистских стандартов, мы даем право высказаться всем сторонам конфликта либо заинтересованным лицам. Поэтому без сомнения публикуем полный текст письма “ТВРК “Гродно Плюс”. Опровергаемый фрагмент текста был удален из материала.

The post Опровержение, опубликованное по требованию коммунального унитарного предприятия “Телерадиовещательный канал “Гродно Плюс” appeared first on Hrodna.life.

]]>
https://hrodna.life/2021/03/02/oproverzhenie-opublikovannoe-po-trebovaniju-kommunalnogo-unitarnogo-predprijatija-teleradioveshhatelnyj-kanal-grodno-pljus/feed/ 0
Электрамабіль з Кітая, а ідэя свая. Прадпрымальнік з Гродна хоча зрабіць горад экалагічным і скарыць свет https://hrodna.life/articles/zhilcov-elektromobil/ Tue, 02 Mar 2021 06:59:51 +0000 https://hrodna.life/articles/zhilcov-elektromobil/

Сяргей Жыльцоў ездзіць па Гродна на міні-электрамабілі і марыць прыбраць з горада транспарт на бензіне і салярцы. Калі ўсё атрымаецца, то ўжо ў 2021 годзе ў Гродне з’явіцца камунальны электратранспарт, а ў мясцовым універсітэце пачнуць рыхтаваць праекціроўшчыкаў электрамабіляў. Службам дастаўкі і гараджанам Жыльцоў прапануе адмовіцца ад куплі машын з рухавікамі ўнутранага згарання на карысць мікра-электрамабіляў [...]

The post Электрамабіль з Кітая, а ідэя свая. Прадпрымальнік з Гродна хоча зрабіць горад экалагічным і скарыць свет appeared first on Hrodna.life.

]]>

Сяргей Жыльцоў ездзіць па Гродна на міні-электрамабілі і марыць прыбраць з горада транспарт на бензіне і салярцы. Калі ўсё атрымаецца, то ўжо ў 2021 годзе ў Гродне з’явіцца камунальны электратранспарт, а ў мясцовым універсітэце пачнуць рыхтаваць праекціроўшчыкаў электрамабіляў.

Службам дастаўкі і гараджанам Жыльцоў прапануе адмовіцца ад куплі машын з рухавікамі ўнутранага згарання на карысць мікра-электрамабіляў па падпісцы. Прабег у 100 кіламетраў на такім транспарце абыйдзецца не даражэй аднаго рубля.

Стартап гродзенца прайшоў у фінал Лічбавага акселератара ўстойлівага развіцця ЕАЭС. Ён увойдзе ў каталог “100 лепшых тэхналогій ўстойлівага развіцця ЕАЭC” і будзе прадстаўлены на 26-й канферэнцыі ААН па змяненні клімату. Канферэнцыя пройдзе ў лістападзе 2021 у Глазга.

Электромобиль Sidus A01 сделан в Китае. Это одна из самых популярных моделей. Для сертификации транспортного средства в Беларуси понадобилось около года. В будущем  изготавливать некоторые детали и собирать автомобиль планируют в Беларуси.
Электрамабіль Sidus A01 зроблены ў Кітаі. Гэта адна з самых папулярных мадэляў. Для сертыфікацыі транспартнага сродку ў Беларусі спатрэбілася каля года. У будучыні вырабляць некаторыя дэталі і збіраць аўтамабіль плануюць у Беларусі.

Дзіцячыя цацкі – татаў кампутар і дзядуляў “Запарожац”

Бацька Сяргея быў праграмістам. Таму “ганяць шарыкі” і “складаць кубікі” Жыльцоў-малодшы пачаў, “калі кампутары былі яшчэ велізарнымі”, у таты на працы. Любоў да машын у Сяргея ад дзядулі. Стары “Запарожац” разам разбіралі і збіралі не адзін раз. Пасведчанне кіроўцы атрымаў ён школьнікам, у ВВК (вучэбна-вытворчы камбінат).

“А наогул, дзяцінства было як у многіх у 90-я. Самі сабе гульні прыдумлялі – вогнішчы палілі, карбід ўзрывалі, з дахаў скакалі. У гуртках заўважаны не быў », – успамінае Сяргей Жыльцоў.

Сам сабе ён прыдумаў і падпрацоўку, калі паступіць ва ўніверсітэт атрымалася толькі на платнае аддзяленне. «Спецыяльнасць ў мяне – інжынер-матэматык-праграміст. Вучылі ўсяму – і тэарэтычнай механіцы, і вышэйшай матэматыцы, і праграмаванню. З другога курса падпрацоўваў кур’ерам. На тым самым дзядулявай «Запарожцы» развозіў па рэстаранах прадукты. Пазней працаваў ужо праграмістам».

У службе дастаўкі электрамабіль значна больш выгадны за дзядулеў “Запарожац”, упэўнены Сяргей Жыльцоў. Працаваць кур’ерамі змогуць нават студэнты, у якіх няма ўласных аўтамабіляў. Для маладых – не праблема асвоіць новы гаджэт

Акумулятар замест матора

Далей былі дыплом, бізнэс па абслугоўванню кампутарных сетак і хобі па электрыфікацыі рэтра-аўтамабіляў. «Машыны атрымліваліся з выгляду класічныя, а па канструкцыі – сучасныя», – кажа Сяргей. З гэтага хобі вырас стартап – універсальныя камплекты электрамабільнасці для замены традыцыйных рухавікоў.

«Сэнс у тым, каб зрабіць са звычайнага патрыманага аўтамабіля электрамабіль. Зараз увесь свет пераходзіць з выкапнёвага паліва на электрычнасць. Усе думаюць, што рабіць са старымі машынамі. Мадэрнізацыя замест ўтылізацыі – цалкам нармальны варыянт».

Чытай яшчэ: Гродно, дыши глубже! Что с воздухом в самом автомобилизированном городе Беларуси

Ідэя, па словах Сяргея, «сабрала ўраджай дыпломаў» на Гродзенскім інвест-ўікэндзе – 2018. Але далей пілотнага ўзору не прасунулася. «Гродзенскія энергетыкі хацелі падтрымаць, але пасля жніўня 2020-га, з-за эканамічнай сітуацыі, працэс заглох».

На тое і стартап, каб быць гнуткім

«Мы памянялі бізнэс-мадэль і зірнулі на сітуацыю шырэй. Паспрабавалі не вырашаць учарашнюю праблему звыклымі спосабамі, а зазірнуць за гарызонт », – распавядае Сяргей. Учорашняя праблема, на яго думку – гэта звыклы спосаб перамяшчацца па горадзе на аўтамабілі. «Заўтрашні» спосаб рашэння – вынесці крыніцы забруджвання за горад, у месцы вытворчасці энергіі. Там ачыстка будзе прасцейшай і больш эфектыўнай.

Яшчэ адзін «заўтрашні» спосаб вырашыць транспартную праблему – зразумець, як энергія рухаецца па горадзе, дзе яна больш за ўсё запатрабавана.

Дадаткова з дапамогай электрамабіляў будуць атрымліваць інфармацыю пра рух энергіі ў горадзе і адлюстроўваць яго на карце. Гэта дазволіць спланаваць размяшчэнне кропак зарадкі або месцаў замены акумулятараў і прыбраць камерцыйны і камунальны транспарт на выкапнёвым паліве

«Мы зразумелі, што можам змяніць звыклы спосаб перамяшчацца па горадзе, прапаноўваючы мікрамабільнасць і электрааўтамабілі.

Ваш-наш транспарт

«Па вытворчасці аўтатранспарту Кітай наперадзе планеты ўсёй, – кажа Сяргей. – Каб дагнаць лідэраў, патрэбныя вялізныя рэсурсы. У нас іх няма. Таму мы не будзем канкураваць з прадуктам. Затое беларусы мацнейшыя ў IТ. Мы прапануем змяніць звычкі – увесці падпіску замест пакупкі і электрычнасць замест рухавікоў ўнутранага згарання”.

Электромобиль Sidus A01 сделан в Китае. Сергей Жильцов хочет сдавать его в аренду в Гродно
Падпіска на транспарт прадугледжвае для карыстальніка сістэму “ўсё ўключана”. Займацца абслугоўваннем і рамонтам будзе арэндадаўца. Ён жа забяспечыць зарадку, замену і цэнтралізаваную ўтылізацыю акумулятараў  

Экалогія інвестараў не прыцягвае. Усе пытаюцца, адкуль прыйдуць грошы

«Да галоўных плюсаў электратранспарту звычайна адносяць экалагічнасць, – кажа Сяргей. – Але нашых інвестараў экалагічная частка пакуль мала прываблівае. Яны пытаюць, дзе грошы заробіш».

Таму ў першую чаргу Сяргей прапануе выкарыстоўваць электрамабілі арганізацыям, якія абслугоўваюць горад. Камунальнікі, электрыкі, газавікі і іншыя службы змогуць атрымліваць брэндаваныя транспарт па падпісцы і – дапамагчы праекту ўстаць на ногі.

Іншая група патэнцыйных карыстальнікаў стартапа – службы дастаўкі. Для іх “падпісацца” на электрамабілі больш выгадна, чым плаціць кур’еру амартызацыю за выкарыстанне асабістай машыны. Таксама «падпісныя» аўтамабілі дадуць магчымасць працаваць у дастаўцы студэнтам. Сваіх машын у іх яшчэ можа і няма, а электрамабіль моладзь ўспрыме лёгка – як новы гаджэт.

Электромобиль Sidus A01 сделан в Китае. Он маленький и экономичный
“Навошта вазіць па горадзе лішнія тоны металу?”, – пытаецца Сяргей. Вялікі аўтамабіль добры за горадам, на вялікія адлегласці. На працу ці ў краму зручней і эканамічней ездзіць на мікра-электрамабілі

Для прыватнікаў Сяргей таксама прадугледжвае нішу ў праекце. «Пажылая пара неяк у горадзе падыходзіла, цікавілася. Кажуць, «гэта ж можна ўзяць у арэнду на лета, на дачу ездзіць». Вельмі добра маладыя мамы глядзяць – дзяцей у садок адвезці ці ў краму за пакупкамі з’ездзіць. У ідэале, для прыватных асоб хочам прадугледзець і сістэму субарэнды. Вы прыехалі на працу, і восем гадзін машына вам не патрэбна. За гэты час яшчэ хтосьці можа карыстацца. Выходзіце з працы, машына ваш чакае і грошыкі «капнулі» – за тое, што падзяліліся».

Яшчэ адны перспектыўныя карыстальнікі мікра-электрамабіляў – замежныя турысты. «Можна перайсці мяжу пешшу, а далей ўзяць электрамабіль і падарожнічаць па ўсёй бязвізавай зоне. Сістэму навігацыі можна наладзіць так, каб яна не дазволіла выехаць за ўсталяваныя межы »

Ва ўніверсітэт – на электрамабілі?

У планах Сяргея – прыцягнуць да супрацоўніцтва і гродзенскія універсітэты. «Такі транспарт быў бы цікавы замежным і іншагароднім студэнтам, якія жывуць у інтэрнатах. Калі б універсітэт прадставіў студэнтам электрамабілі ў арэнду, то павысіў бы сваю прывабнасць і канкурэнтаздольнасць”.

Электромобиль Sidus A01 сделан в Китае. Он маленький и экономичный
Са спецыялістамі кафедры інавацыйнага машынабудавання ГрДУ Сяргей ужо абмяркоўвае адкрыццё новай спецыяльнасці – падрыхтоўку інжынераў па праектаванні і абслугоўванні электрамабіляў. «У Польшчы ўжо сем гадоў такіх спецыялістаў рыхтуюць, а мы ніяк не збярэмся»

Яшчэ Жыльцоў хоча, каб моладзь вучылася і працавала ў сваім горадзе. «Якая ў іх цяпер матывацыя вучыцца? Гэта мы ўжо зразумелі – чым больш возьмеш на старце, тым большага можаш дасягнуць. А моладзі патрэбен прыклад. У Амерыцы кажуць – вучыся добра, будзеш як Ілан Маск. Ці як Цукерберг. А нашым на каго раўняцца? Вось мы і хочам паказаць, што ў Гродне таксама можна стварыць праект сусветнага ўзроўню. Можа, толькі аднаго з сотні гэта натхніць. Але ў яго атрымаецца зрабіць тое, што я сабе нават уявіць не магу».

Чытай яшчэ Лапша-сосиска рейтинг. Как получить прибавку к стипендии или вылететь из универа в Гродно

Справа не толькі ў машынах

Цікавасць да праекта праяўляюць аператары дастаўкі з Гродна і Мінска. У порце Клайпеды хочуць выкарыстоўваць электрамабілі для турыстаў. Падчас стаянкі яны маглі б самастойна выязджаць на экскурсіі па горадзе. З адміністрацыяй Брэста Жыльцоў абмяркоўваў прымяненне электрамабіляў у камунальнай гаспадарцы. У лютым тэст-драйв аўтамабіля правялі работнікі гарвыканкаму Горадні.

«Справа не ў машынках», – тлумачыць Жыльцоў. Ідэя падпіскі, на яго думку, падыдзе тым, хто хоча свядома выбіраць, якой энергіяй карыстацца.

Значная частка праекта заключется ў IT-рашэннях. Замовіць машыну, змяніць акумулятар або знайсці кропку зарадкі можна будзе наўпрост з мабільнага тэлефона.

Платформа BANTgo таксама дасць магчымасць адсочваць працэсы эксплуатацыі. Гэта, на думку Жыльцова, і прыцягвае ўвагу патэнцыйных партнёраў да гродзенскай распрацоўкі.

Гродзенскі стартап стаў адным з 11 ст фіналістаў Лічбавага акселератара ўстойлівага развіцця ЕАЭС (Еўразійскага эканамічнага саюза). Гэтая праграма падтрымлівае праекты, якія адпавядаюць мэтам ўстойлівага развіцця ААН. Партнёр акселератара – энергетычная кампанія EDF з Францыі. Пераможцы конкурсу атрымаюць фінансавую падтрымку для рэалізацыі свайго пілотнага праекта.

Скочыць з гары і ў палёце сабраць самалёт

Зараз, па словах Сяргея, ужо бачна святло ў канцы тунэлю. А пачатак стартапа ён параўноўвае са скачком веры. «Калі крочыш у невядомасць. У нікуды і з нічым. Задача – скокнуць з гары ў прорву і па дарозе сабраць сабе самалёт. З таго, што знойдзеш у палёце».

Да канца года Сяргей плануе, што ў Гродне будзе не менш за дзясятак падпісных электрамабіляў, а ў наступным годзе – яшчэ 300. Таксама на наступны год рыхтуе запуск пілотнага праекта ў Еўропе – у Польшчы ці ў Эстоніі. Праз год разам з амерыканскімі партнёрамі пачне асвойваць рынак Злучаных Штатаў.

The post Электрамабіль з Кітая, а ідэя свая. Прадпрымальнік з Гродна хоча зрабіць горад экалагічным і скарыць свет appeared first on Hrodna.life.

]]>
Унітаз затыкаюць хлебам, вяроўкі робяць з пакетаў. Як выжываюць вязні гродзенскай турмы https://hrodna.life/articles/prison-life/ Tue, 02 Mar 2021 06:00:00 +0000 https://hrodna.life/articles/prison-life/

Многія беларусы за апошнія паўгода сутыкнуліся з затрыманнямі. Ізалятары, «хімія» і выжыванне ва ўмовах зняволення сталі часткай жыцця звычайных людзей. Ілля (імя зменена на просьбу героя) пабываў у гродзенскай турме №1 пасля пратэстаў у сувязі з жнівеньскімі выбарамі. “Там трэба займацца глупствам, якім у звычайным жыцці чалавек ніколі займацца не будзе”, – распавёў ён Hrodna.life. [...]

The post Унітаз затыкаюць хлебам, вяроўкі робяць з пакетаў. Як выжываюць вязні гродзенскай турмы appeared first on Hrodna.life.

]]>

Многія беларусы за апошнія паўгода сутыкнуліся з затрыманнямі. Ізалятары, «хімія» і выжыванне ва ўмовах зняволення сталі часткай жыцця звычайных людзей. Ілля (імя зменена на просьбу героя) пабываў у гродзенскай турме №1 пасля пратэстаў у сувязі з жнівеньскімі выбарамі. “Там трэба займацца глупствам, якім у звычайным жыцці чалавек ніколі займацца не будзе”, – распавёў ён Hrodna.life. Вязні грэюць ваду ў вядзерцы ад маянэзу, сталовыя прыборы выразаюць з пластыкавых бутэлек і робяць з фальгі, унітаз затыкаюць хлебным камяком. Hrodna.life публікуе са слоў Іллі аповяд пра асаблівасці турэмнага быту, з якімі ён сутыкнуўся, складанасці простых дзеянняў і пра тое, як ён з гэтым спраўляўся.

Пачатак геймплэя

У камеры няма посуду, сталовых прыбораў. Усё гэта зняволеныя збіраюць. Выдаюць толькі матрац, коўдру, дзве прасьціны, навалачку і жалезны кубак. Па меры развіцця геймплэя* гулец абрастае інвентаром.

Геймплэй (англ. gameplay), — кампанент кампутарнай гульні, які адказвае за інтэрактыўнае ўзаемадзеянне гульні і гульца – Заўв. Hrodna.life.

Першыя суткі ў турме праходзяць у асобнай камеры ў “карантыне” ў “амэрыканцы”. За гэты час вырашаюць, куды цябе вызначыць, складаюць асабістую картку, водзяць на дактыласкапію, фатаграфуюць.

Амерыканка – асобны корпус гродзенскай турмы. Пабудаваны па прынцыпе амерыканскіх турмаў, з адзіным атрыумам на тры паверхі. У яго выходзяць камеры, замест калідора – балкончыкі. На кожным паверсе нацягнутыя сеткі. Цяпер, праз каранавірус, нацягнутыя яшчэ і плёнкі, нібыта каб не цыркулявала паветра. Унутры – старадаўнія каваныя лесвіцы.

Падняцца ў хату – перайсці з “карантыну” ў звычайную камеру.

“Амерыканка” то была пустая, то гарэлі ўсе вокны – значыць, былі вялікія затрымання. Менавіта ў час пратэстаў з другога паверха, дзе было СІЗА (следчы ізалятар), зрабілі часовы ІЧУ (ізалятар часовага ўтрымання) – у ІЧУ пры РАУСах месцаў не хапала. Кожныя выхадныя мы чакалі, што звонку будзе нешта чутно [пратэсты – заўв. Hrodna.life], але нічога не было. Хоць у турму можна дакрычацца. Днём у камеры шумна, а пасля адбою, у 22:30-23.00, добра чуваць, што адбываецца звонку. Калі людзі вызваляюцца, дамаўляюцца і запускаюць феерверкі, каб унутры чулі. З вокнаў некаторых камер можна бачыць горад.

Адна з камер гарадзенскай турмы. Малюнак героя матэрыялу

У камерах было ад 8 да 12 чалавек. Можа быць і менш людзей, чым месцаў у камеры. “Першаходаў” не саджаюць з тымі, хто ідзе другі раз. Пагаварыць з імі можна было праз сценку ў прагулачных дворыках. Хоць гэта забаронена і караецца, людзі ўсё роўна спрабуюць стасавацца.

Першаход – зняволены, упершыню прыцягнуты да крымінальнай адказнасці.

Сон на арматуры

У ізалятары часовага ўтрымання днём можна ляжаць на ложку, калі табе больш няма чаго рабіць, можна спаць. У турме ты павінен напружваць нервовую сістэму максімальна. Сядзець на ложку можна, прылегчы – нельга, сон забаронены. Рэгулярна ходзіць “вертухай”, глядзіць у вочка, калі прылёг – зробіць папярэджанне ці запіша парушэнне. Тры парушэнні – адпраўляюць на “кічу”. Наглядчык зазірае ў вочка раз на 15 хвілін, ці раз на гадзіну, калі шумна, ці, наадварот, калі ў камеры занадта ціха.

Кіча – карцэр, дзе няма асабістых рэчаў, сваёй ежы, абмежаваны час прымання ежы: па словах героя, даецца некалькі хвілін. Ёсць прыкручаны да сцяны цвёрды ложак, які на дзень падымаецца, сесці няма дзе.

Вертухай – наглядчык.

Асноўная частка нараў звараная з “вугалка”, а ўнутр увараны палосы з металічнага ліста. Калі на іх спіш, правальваешся ў дзіркі, і краі ўразаюцца ў цела, гэта як катаванне. Бываюць матрацы, якія ні на што не падыходзяць: паміж табой і арматурай пакет з анучамі.

Адзенне сушыцца ў камеры на самаробных вяроўках. Малюнак героя матэрыялу

Каб не ляжаць на арматуры, пад матрац падкладаюць шчыльныя торбы для рэчаў. Кожнаму вязню патрэбна адна торба для рэчаў, і адна запасная, каб спаць. Усё, што ў “кешары”- тваё, усё, што звонку, ці выпадзе – могуць выкінуць, як смецце.

Кешар – сумка з асабістымі рэчамі.

Перадачы – неабходныя

Перадачы ў гродзенскай турме прымаюць часта [штодня, акрамя нядзелі і панядзелка – заўв. Hrodna.life]. Мне перадавалі раз на тыдзень, камусьці прыходзіць два разы на тыдзень. Ліміт – 30 кг на месяц. Перадаваць могуць усе, не толькі сваякі. Могуць запатрабаваць пашпарт.

Важна, каб перадачы прыходзілі, інакш ты будзеш марнаваць больш энергіі, чым спажываеш з турэмнай ежай. Даюць вадкую кашу, тушаную капусту. Суп, з адной сярэдняй бульбінай, часам недаваранай, і лаўровым лістом, наліваюць на траціну талерачкі. На “кічы” наліваюць больш — там, акрамя турэмнай, іншай ежы няма. Неяк была праверка – кідалі кавалкі мяса. Звычайна замест яго — курыныя косткі, валокны. Калорый не хапае. Сукамернікі дамаўляюцца, каму што будуць перадаваць. Калі заканчваецца ліміт па вазе на тых, у каго ёсць, каму перадаць, заказваюць перадачы на тых, каму перадаць няма каму.

У Беларусі тры турмы: у Гродне, Магілёве і Жодзіне. Гродзенская крытая турма з’явілася ў 1820 годзе ў будынку былога манастыра, у цэнтры горада. З савецкіх часоў яна лічыцца самай строгай у краіне. Фота: Надзея Вішнеўская

Уся ежа ў перадачах павінна быць асобна ў пакетах, каб яе можна было прамацаць, перагледзець. Шпік ці каўбасу дзіравяць наскрозь, правяраюць, ці няма там чаго. Пратыкалі нават вядро з маянэзам.

Чытайце таксама: У іх — музей, у нас — рэчаіснасць. Што агульнага ў латвійскай турмы 1940-х і сучасных беларускіх ізалятараў

Можна перадаваць гадзіннікі, але толькі такія, якія разбіраюцца: каб можна было праверыць, ці няма чаго ўнутры.

“Неверагодным” апранаюць кайданкі

Пад палітычных зняволеных асобна камеры не вылучаюць, усе сядзяць разам. Але цяпер палітычных становіцца больш, чым “стандартнага” крыміналу. Перыядычна зняволеных тасуюць, на зборы даюць пяць хвілін.

Палітычных наглядчыкі з іроніяй называюць “неверагоднымі”. На шпацыр злосныя хуліганы і вымагальнікі павінны ісці, проста трымаючы рукі за спіной. Тых, хто праходзіць па артыкуле 364 [Гвалт альбо пагроза прымянення гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў – заўв. Hrodna.life], выводзяць у кайданках. Гэта называецца прафілактычны ўлік, асаблівыя ўмовы ўтрымання. У такім дакуменце аб прафуліку пішуць, да чаго схільны чалавек: захопу закладнікаў, штурму будынкаў адміністрацыі, уцёкаў. Прафулік у выпадку з палітычнымі ўводзіцца адвольна. У дворыку для прагулак кайданкі з палітычных здымаюць.

Калідор паміж шпацырнымі дворыкамі. Людзей вядуць на шпацыр, некаторыя – у кайданках. Малюнак героя матэрыялу

Прагулка – штодня па гадзіне, звычайна раніцай. Дворыкі бываюць 6 на 6 метраў, бываюць і менш, да 2,5 на 6 метраў. Там 12 чалавек не развернуцца пахадзіць, цесна. Па дарозе на шпацыр можна апусціць лісты ў паштовую скрыню на паверсе для адпраўкі.

Харчаванне, мыццё, уборка

Усю ваду грэюць кіпяцільнікам, у кране – толькі халодная. Кіпяцільнік можна перадаць у перадачы, а можна купіць у турэмнай краме. Там ён каштуе каля 12 рублёў. Разетка ў камеры адна і працуе па гадзінах: гадзіну ці дзве пасля сняданку, абеду, вячэры. Разгалінавальнік дазволены, але без провада.

Можна зрабіць лыжку з фальгі ад паштэтаў. Штук шэсць скручваюцца разам і складаюцца як арыгамі

Каб памыцца, памыць, трэба нагрэць вады на 12 чалавек. У турэмнай краме можна купіць і вядро, вядро альбо тазік можна перадаць. Звычайна яно адно на камеру – мала месца. У адной з камер вядра не было, мылі адзенне ў ракавіне, там жа награвалі ваду. Гэта нязручна. Для мыцця патрэбны асаблівы кіпяцільнік з доўгім провадам: разетка высока, а вядро стаіць на падлозе. У душ з гарачай вадой вязьняў водзяць раз на тыдзень. Хтосьці можа не мыцца па два тыдні, калі ў той час, як сукамернікаў павялі ў душ, быў на следчых дзеяннях.

Як функцыянуе турэмная крама. Ахова прыносіць у камеру спіс, з якога, калі на рахунку ёсць грошы, можна нешта замовіць. Кошты завышаныя. Гэта не ідзе ў лік перадач, пакупкі з крамы не лімітуюцца. Грошы можна пералічыць паштовым плацяжом у турму, на імя зняволенага. Пры выхадзе на свабоду ўсё, што засталося на рахунку, можна забраць у бухгалтэрыі.

Выдадзеныя коўдры, матрацы могуць быць з вошамі. Бываюць у камерах і прусакі. У некаторых камерах сыра, і кандэнсат капае ноччу на тых, хто спіць.

Такія цэны былі ў турэмнай краме восенню 2020 года

Ваду на гарбату, кашы ў камеры грэюць у вядзерцы ад маянэзу. Можна купіць або атрымаць у перадачы локшыну тыпу “Ролтан” з відэльчыкам – тады будзе, чым есці сваю ежу. Сталовыя прыборы, якія даюць з абедам, забіраюць. Некаторыя для ежы выразаюць чарпачкі з бутэлек.

У камеры зняволеныя прыбіраюць самі. На вячэрняй праверцы “вертухаі” прызначаюць дзяжурнага, адказнага за чысціню. Калі штосьці не спадабацца, дзяжурны можа атрымаць парушэнне. Унутры камеры вісіць паперка, што ён павінны гаварыць правяраючым падчас абыходу.

Калі турэмшчыкі лічаць, што зняволеныя моцна абраслі рэчамі, прыходзяць, ладзяць “шмон”, і выкідаюць усё ў калідор як смецце: кнігі, “агульную” ежу.

Затычка з хлеба, каб хадзіць у туалет

У гродзенскай турме ёсьць камэры, дзе ў прыбіральні няма фіранкі, няма нічога, ёсць проста чаша. Бывае, што туалет адгароджаны сценкай, уверсе прыварана жардзіна. На яе вешаецца запасная прасціна, атрымліваецца фіранка. У кепскіх камерах сценкі няма, фіранка – з распоротых пакетаў, злепленых налепкамі ад паштэтаў, кансерваў, недзе звязаных пластыкавымі нітачкамі. Можна купіць суцэльную фіранку ў турэмнай краме.

Фаянсавых унітазаў няма – каб зняволеныя не разбілі і з асколкамі не напалі на “вертухаяў”. Туалет – бетонны пастамент вышынёй 20-30 см, з чыгуннай чашай, ад якой нельга нічога адламаць ці адкруціць. Туды спускаецца труба з кранам. Каб змыць у прыбіральні, трэба набраць вады. Для гэтага з хлеба і пакетаў робіцца так званы “пацук”.

Пацук – самаробная затычка для туалета, каб можна было набраць ваду ва ўнітаз і зліць.

Так робяць “пацука” з хлеба і вяроўкі з пакетаў. Малюнак героя матэрыялу

На суткі чалавеку даюць ⅔ хлебнай “цаглінкі”. Хлеба застаецца шмат, бо ёсць і іншая ежа, і з яго робяць усялякія прадметы. Мякіш паліваюць вадой, ушчыльнены ком абгортваюць ў некалькі пакетаў, каб даўжэй служыў, і абвязваюць вяроўкай. Вяроўку прывязваюць да трубы над унітазам, з якой ліецца вада. Каналізацыйная труба ва ўнітазе адкрытая, без гідразатвору, стыкуецца ў стаяк. “Пацук” затыкае адтуліну, і ён заўсёды там, каб не ішоў смурод, не былі чутныя крыкі – гэта як націснуць mute. Труба каналізацыі – перагаворная прылада: ты крикнешь, і табе адкажуць.

У турме існуюць спосабы сувязі і нават тэхналогія абмену дробнымі прадметамі паміж камерамі. Зняволеныя могуць перадаваць з камеры ў камеру запісачкі, пакуначкі з цыгарэтамі, гарбатай, кавай і падобным. На жаль, раскрыць дэталі “каналаў сувязі” мы не можам, каб не пацярпелі людзі, якія засталіся ў турме, і рэдакцыя Hrodna.life.

Вяроўкі з пакетаў

Зробленыя ў турме вяроўкі з “пацукамі”, матузкі, устаўленыя ў абутак, наглядчыкі не забіраюць. Калі знойдуць проста вяроўкі – забяруць. Раней іх рабілі з трыкатажных швэдраў, якія распляталі на пражу і звівалі. Цяпер – з поліпрапіленавыя пакетаў, у якіх перадаюць перадачы. Вага пакетаў у перадачах не ўлічваецца. З аднаго пакета выходзіць чатыры метры вяроўкі. Яго разразаюць, каб атрымалася доўгае палатно. Потым скручваюць з двух краёў у трубачку, перакручваюць яе вакол сваёй восі, прывязваюць да чагосьці і выцягваюць, падаўжаючы і ўшчыльняючы палімер, закручваюць больш. Вяроўкі патрэбныя пастаянна – для “пацука”, сушкі бялізны, шнуркоў.

Гэта працэс сацыяльнага навучэння – ты бачыш тэхналогію і перадаеш яе далей. У турме трэба займацца глупствам, якім у звычайным жыцці чалавек ніколі не будзе займацца.

Чытайце таксама:

The post Унітаз затыкаюць хлебам, вяроўкі робяць з пакетаў. Як выжываюць вязні гродзенскай турмы appeared first on Hrodna.life.

]]>
Разновидности и особенности пластиковых окон https://hrodna.life/raznovidnosti-i-osobennosti-plastikovyh-okon/ Mon, 01 Mar 2021 17:34:19 +0000 https://hrodna.life/?page_id=192752

Пластиковым окном называется профиль, изготовленный из ПВХ-материала с интегрированным в него стальным армированием, придающим стеклопакету требуемую жесткость и прочность. Конструкцию сваривают по углам, оснащают ее фурнитурными элементами. Виды пластиковых окон и особенности Современные стеклопакеты из пластика обеспечивают хорошую звуко- и теплоизоляцию, отличаются долговечностью. Существует несколько разновидностей таких конструкций, они отличаются: Количеством створок. Количеством камер. Способом [...]

The post Разновидности и особенности пластиковых окон appeared first on Hrodna.life.

]]>

Пластиковым окном называется профиль, изготовленный из ПВХ-материала с интегрированным в него стальным армированием, придающим стеклопакету требуемую жесткость и прочность. Конструкцию сваривают по углам, оснащают ее фурнитурными элементами.

Виды пластиковых окон и особенности

Современные стеклопакеты из пластика обеспечивают хорошую звуко- и теплоизоляцию, отличаются долговечностью. Существует несколько разновидностей таких конструкций, они отличаются:

  1. Количеством створок.
  2. Количеством камер.
  3. Способом открывания.

Количество створок во многом зависит от габаритов стеклопакета. Производители предлагают одно, двух и трехстворчатые модификации. Первые заказывают для проемов, обладающих небольшими размерами и незначительной высотой. Вторые монтируют на более широкие оконные проемы, третью разновидность устанавливают на большие и высокие окна.

Стеклопакет может быть глухим, оснащаться поворотными, откидными или комбинированными створками.

Однокамерные стеклопакеты считаются устаревшими, двухкамерные обладают глубиной до 58 мм и подходят для большинства жилых помещений. Трехкамерные довольно тяжелые, зато имеют хорошие показатели теплопроводимости и звукоизоляции.

Сферы применения

Ввиду многочисленных достоинств пластиковые окна имеют широкую сферу использования. Такими стеклопакетами оснащают здания различного назначения:

  1. Жилые дома.
  2. Квартиры.
  3. Офисы.
  4. Магазины.
  5. Гостиницы.

Стеклопакеты из пластика делают архитектурный облик зданий более современным.

Как правильно выбрать пластиковые окна

На этапе выбора окон из пластика внимание следует акцентировать на материале и однородности профиля. Чаще всего профиль делают на основе ПВХ-материала, армированного металлом. Из ПВХ изготавливают не только окна, обладающие стандартной квадратной или прямоугольной формой, но и более сложными конфигурациями. Этому материалу не страшны деформации, температурные перепады, воздействия влаги и растворителей. Качественный ПВХ обладает однородным цветом, гладкой поверхностью, у него нет запаха.

Принимая решение установить стеклопакеты из пластика, обращайте внимание на толщину профиля и количество воздушных камер. Еще один важный фактор – качество уплотнителя, обеспечивающего плотное прилегание створок. Уплотняющие прокладки бывают резиновыми, силиконовыми, каучуковыми. Самый бюджетный вариант – это резина, дороже обходятся вариант из силикона и каучука, но они и более долговечные.

Не менее значимо качество фурнитуры, обеспечивающей комфортную эксплуатацию стеклопакетов. Предпочтение рекомендуется отдавать регулируемой.

Правильно изготовленные пластиковые окна служат больше 50 лет, не утрачивают эстетичного вида с течением времени.

The post Разновидности и особенности пластиковых окон appeared first on Hrodna.life.

]]>
У Лідзе затрымалі Вольгу Быкоўскую. Яна ехала на суд да журналіста (абноўлена) https://hrodna.life/2021/03/01/zaderzhanie-lida/ https://hrodna.life/2021/03/01/zaderzhanie-lida/#respond Mon, 01 Mar 2021 14:10:03 +0000 https://hrodna.life/2021/03/01/zaderzhanie-lida/

Журналістку і сябра грамадскага аб’яднання “Рух “За Свабоду” Вольгу Быкоўскую затрымалі ў Лідзе 1 сакавіка каля 16.20. Яна паехала ў Лідскі раённы суд выступаць у якасці сведкі ў працэсе над журналістам Юрыем Дзяшуком. Пра гэта напісаў на сваёй старонцы ў Facebook намеснік старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў Барыс Гарэцкі. Журналіста з Бярозаўкі Юрыя Дзяшука выклікалі ў [...]

The post У Лідзе затрымалі Вольгу Быкоўскую. Яна ехала на суд да журналіста (абноўлена) appeared first on Hrodna.life.

]]>

Журналістку і сябра грамадскага аб’яднання “Рух “За Свабоду” Вольгу Быкоўскую затрымалі ў Лідзе 1 сакавіка каля 16.20. Яна паехала ў Лідскі раённы суд выступаць у якасці сведкі ў працэсе над журналістам Юрыем Дзяшуком. Пра гэта напісаў на сваёй старонцы ў Facebook намеснік старшыні Беларускай асацыяцыі журналістаў Барыс Гарэцкі.

Абноўлена 1 сакавіка, 19.45


Увечары Вольгу Быкоўскую адпусцілі. Пасля вывучэння журналісцкага пасведчання агенцтва БелаПАН маёр Рабушка, які і затрымліваў Вольгу, прынёс прабачэнні і адпусціў яе. Аднак быў затрыманы Яўген Лукашэвіч, які прыйшоў у суд, паведаміла Вольга ў сваім Facebook.

Журналіста з Бярозаўкі Юрыя Дзяшука выклікалі ў Лідскі раённы суд на 16.00 1 сакавіка. Яго абвінавацілі па ч. 3 арт. 23. 34 КаАП (Парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў, здзейсненае паўторна).

Адміністрацыйную справу завялі пасля вынясення прысуду актывісту з Бярозаўкі Вітольду Ашурку ў Лідскім раённым судзе 18 студзеня. Тады падтрымаць Ашурка сабраліся каля 50 чалавек. Прысуд – пяць гадоў калоніі – сустрэлі крыкамі “Ганьба!” і “Жыве Беларусь!”.

Чытайце таксама: Журналиста Юрия Дешука отпустили из изолятора. Он остается подозреваемым

Юрый Дзяшук: “Сітуацыя абсурдная”

– Сітуацыя абсалютна абсурдная. Супрацоўнікі міліцыі палічылі, што агалошванне прысуду па крымінальнай справе Вітольду Ашурку – гэта быў пікет, несанкцыяванае масавае мерапрыемства. Бо там людзі пасля агалошвання прысуду 5 гадоў Вітольду паддаліся на эмоцыі, частка людзей пачала выкрыкваць: “Жыве Беларусь!” “Ганьба!” “Верым! Можам! Пераможам!” Але самае цікавае, што ў гэтым я не ўдзельнічаў, я проста знаходзіўся ў залі суда, – сказаў журналіст “Радыё Рацыя”.

Абноўлена. Журналіста Юрыя Дзяшука асудзілі на штраф у 50 базавых велічынь (1450 рублёў). Пастанову аформіў суддзя Лідскага раённага суда Ігар Кашко, паведамляе harodniaspring.org.

Хто яшчэ праходзіць па справе?

Разам з журналістам па гэтай справе праходзяць яшчэ каля 10 чалавек, якія прысутнічалі на судзе над Вітольдам Ашуркам, у тым ліку гродзенскі актывіст Ежы Грыгенча. Усім ім пагражае штраф альбо адміністрацыйны арышт.

The post У Лідзе затрымалі Вольгу Быкоўскую. Яна ехала на суд да журналіста (абноўлена) appeared first on Hrodna.life.

]]>
https://hrodna.life/2021/03/01/zaderzhanie-lida/feed/ 0
Быў “У турка” і хадзіў да суседа ў гета. Гродзенец успамінае 1930-40-я гады https://hrodna.life/articles/uspaminy-pikalovich/ Mon, 01 Mar 2021 13:48:09 +0000 https://hrodna.life/?post_type=articles&p=192676

Яўгену Пікаловічу 86 гадоў. Ён усё жыццё жыве на вуліцы Рабочай, у даліне Гараднічанкі, пад сінагогай. Калі ў 1941 годзе немцы сагналі гродзенскіх яўрэяў у гета, туды трапілі і суседзі Яўгена. Гродзенец прыходзіў да іх і яшчэ памятае вязняў і дзе была ахова. Hrodna.life працягвае публікаваць успаміны гродзенскіх старажылаў. Пікаловіч Яўген Фёдаравіч, праваслаўны, нарадзіўся ў [...]

The post Быў “У турка” і хадзіў да суседа ў гета. Гродзенец успамінае 1930-40-я гады appeared first on Hrodna.life.

]]>

Яўгену Пікаловічу 86 гадоў. Ён усё жыццё жыве на вуліцы Рабочай, у даліне Гараднічанкі, пад сінагогай. Калі ў 1941 годзе немцы сагналі гродзенскіх яўрэяў у гета, туды трапілі і суседзі Яўгена. Гродзенец прыходзіў да іх і яшчэ памятае вязняў і дзе была ахова. Hrodna.life працягвае публікаваць успаміны гродзенскіх старажылаў.

Пікаловіч Яўген Фёдаравіч, праваслаўны, нарадзіўся ў 1935 годзе ў Гродне. Карэнны гродзенец. Памятае нямецкую акупацыю і гета. 

З падвала ў свой дом

У пачатку 1930-х гадоў Пікаловічы жылі ў падвальным памяшканні (10 кв.м.) на вуліцы Дамініканскай (суч. Савецкая). Сёння гэта месца недалёка ад помніка Сакалоўскаму.

Калі бацькі Яўгена назбіралі грошай, то купілі ў мясцовай яўрэйкі пляц (зямлю) са зрубам па вуліцы Юрыдыкi (зараз Рабочая) за 800 злотых. Гродзенец кажа, што бацькі хацелі месца вышэй ад ракі, але яўрэйка вырашыла прадаць месца ў нізіне.

Від на забудову пад сінагогай. Вугал вуліц Старазамкавай і Рабочай (раней святога Казіміра і Юрыдыкі)

Чытайце таксама: Гродзенская вуліца без адзінага дома, назвы якой вы не ведаеце

«Некалькі гадоў сям’я жыла ў цяжкіх умовах ў цэнтры Гродна, але назбірала грошы на лепшае жытло. За кароткі час бацька пабудаваў пад сінагогай драўляны домік, завялі гаспадарку. Хутка нарадзіўся і мой брат».

Бацька працаваў «У турка»

За “польскім часам” бацька Яўгена працаваў у замежнай пекарні на рагу вуліц Дамініканскай і Ажэшкі. Сёння там знаходзіцца будынак ЗАГСа. Да вайны там красавалася вялікая шыльда “Стамбул”. Уладальнікам гэтай кавярні быў азербайджанец. У яго ўстанове на вачах у наведвальнікаў паводле спецыяльнай методыкі рыхтавалі каву. З-за ўсходняга іміджу гаспадара кавярня запомнілася гродзенцам пад назвай “У турка”. Яўген прыходзіў да бацькі ў пякарню некалькі разоў.

Чытайце таксама: Гродна — беларуская сталіца кавы. 5 аргументаў «за» ад экспертаў

«Там два браты хіба трымалі яе. Папулярнае месца было ў горадзе. Уваход у пякарню быў са двара. Унутры стаялі печы, а побач быў буфет. Там прадавалі розныя прысмакі. Асабіста мой бацька пёк булачкі і пірагі, таксама рабіў пірожныя і тарты. Гаспадары былі нармальнымі людзьмі, як звалі я ўжо і не памятаю, але працу далі бацьку, за гэта ім дзякуй. Нават неяк Новы год ён з ім сустракаў. Былі здымкі, дзе яны ўсе разам за адным сталом, але знайсці не магу».

На заднім плане можна ўбачыць фрагмент шыльды з назвай “Stambuł”.

Гродзенец распавядае, што пры паляках праваслаўным беларусам цяжка было знайсці працу. Але дадае, што хто шукаў, той знаходзіў. 

«Пра гэта бацька казаў. Тады прымалі адных палякаў, але кіраўніцтва горада ўмешвалася, настойвала, каб бралі не толькі іх. А ў нас сям’я з беларусаў была. А так у горадзе было заўсёды ціха: палякі займаліся сваімі справамі, яўрэі сваімі. Памятаю, як мама распавядала пра сур’ёзныя сутычкі ў 1930-х: тады білі яўрэяў з-за забойства мясцовага паляка. Калі ішлі палякі з могілак, то ўсе яўрэйскія крамы грамілі, рамізнікі паспявалі толькі параненых вывозіць». 

Чытай таксама: 85 гадоў вялікаму пагрому ў Гродна. Як горад перажыў трохдзённыя беспарадкі пасля смерці «марака»

“Не разумею, чаму гэтыя малыя ішлі на танкі”

У верасні 1939 года сям’я Пікаловічаў добра паставілася да прыхода саветаў у Гродна. Яўген кажа, што тады ўсім непісьменным гараджанам новая ўлада адразу давала буквары. Менавіта ў тым годзе маленькі гродзенец і ўбачыў упершыню тую кніжку, якую выдалі яго бацьку. 

«Гараджане сустрэлі Чырвоную армію ў асноўным добра. Не буду адмаўляць, што і сутычкі былі: некалькі адмыслова навучаных дзяцей-патрыётаў кідалі бутэлькі з гаручай сумессю ў савецкія танкі. Літаральна некалькі гадоў таму аднаго з тых колішніх хлапчукоў сустрэў у Гродне. Ён распавядаў горда, як кідаў у танкі гэтыя бутэлькі. У той момант, калі ён гэта казаў, захацелася ледзь не з моста яго скінуць. Не разумею, чаму гэтыя малыя ішлі на танкі». 

Чытай таксама:

Яўген кажа, што новая ўлада дала яго бацьку працу ў вайсковай пякарні ў занёманскай частцы горада. З першых заробкаў ён купіў сыну гармонік.

«Туркі ўцяклі ў 1939 годзе, калі прыйшла савецкая ўлада. Прыватны бізнес быў цалкам забаронены». 

Марадзераў растрэльвалі на месцы

Раніцай 22 чэрвеня 1941 года пабудзіў Пікаловічаў раптоўны шум – усё навокал грукатала. Германія напала на СССР. Яўгену было шэсць гадоў, калі немцы ўварваліся ў Гродна. Тыя жахі на ўсё жыццё засталіся ў яго памяці. 

«Першы дзень вайны бацька прыйшоў з працы раней, чым звычайна. Памятаю яго словы, нібы зараз: “У той час, як ляцелі самалёты, я ішоў каля моста, а там ля ракі – танцы, музыка, усе гуляюць. Упаў снарад і нікога».

Баёў, як такіх, у першыя дні не было, усе толькі беглі, кажа Яўген.. Мост быў у прабоінах, на яго клалі дошкі, каб перайсці. На трэці дзень вайны ў горадзе пачалі з’яўляцца немцы. 

«Памятаю першага ўбачанага салдата – ён быў з ланцугом на грудзях, хадзіў па нашай вуліцы і збіраў мужыкоў для расчысткі горада. Сагналі ўсіх. Хто не падпарадкоўваўся ці дрэнна працаваў, мог і дубінкай па спіне атрымаць». 

Яўген успамінае, што пасля бамбёжкі, яшчэ да прыходу немцаў, у горадзе пачалося бязладдзе: крамы грабiлі, усё выносілі. Але калі ўжо ўвайшлі нямецкія часткі, то марадзераў растрэльвалі на месцы. 

«Памятаю, бацьку злавілі з-за таго, што ён нёс аднекуль гуркі. Пагналі ў камендатуру, разам з ім яшчэ двух яўрэяў схапілі. Тых расстралялі адразу ж, бацьку апраўдалі». 

Суседзі ў гета

Гродзенец добра памятае і гродзенскае гета, бо жыў амаль пад ім. Бачыў вязняў і вартавых. Некаторыя заходзілі да іх дадому.

«Пад восень 1941 года, як стала халадаць, усіх гродзенскіх яўрэяў пачалі зганяць у гета. На аднаго яўрэя там адводзіўся адзін квадратны метр плошчы. Спачатку іх выпускалі адтуль, яны хадзілі па горадзе, старыя шукалі працу, а дзеці ўсё бегалі па ежу. Нават да нас нехта заходзіў. Але пасля ўсё змянілася. Гета зачынілі, вакол з’явіліся слупы з нацягнутым калючым дротам, вакол варта». 

Па сённяшняй Рабочай вуліцы кожную гадзіну праходзіў вартавы. А на гары стаяў станкавы кулямёт, накіраваны на гета. Яўген узгадвае, што там увесь час дзяжурылі двое немцаў.

«Бегчы з гета было цяжка. Але шчыра скажу, я б знайшоў шчыліну выбрацца, нават міма кулямётаў. А яўрэі баяліся. З гета вязняў вывозілі ноччу і толькі тады некаторым удавалася ўцячы». 

Дэпартацыя гродзенскіх яўрэяў з гета №1 пачалася ў канцы лістапада 1942 года і працягвалася да сярэдзіны сакавіка 1943 года. 13 сакавіка 1943 года немцы размясцілі на вуліцах Гродна плакаты, абвясціўшы, што Гродна “Judenfrei” (ачышчаны ад яўрэяў).

Даведка


Выпадкі ўцёкаў з гродзенскага гета вядомыя. Некоторыя са збеглых хаваліся ў горадзе ці лесе, але пасля вярталіся ў гета да родных ці сяброў. Былі выпадкі, калі гродзенскія яўрэі беглі ў партызаны і нават даходзілі да атрада Бельскіх у Ліпічанскай пушчы.

Яўген Пікаловіч падчас экскурсіі па тэрыторыі былога гета ў 2019 годзе. Фото: Ірына Новік

Гродзенец кажа, што мясцовыя людзі дапамагалі вязням, але калі немцы пра тое дазнаваліся, то маглі адразу растраляць.

«Да нас шукаць яўрэяў не прыходзілі, бо мы жылі пад самым гета –вартавы ў двух метрах хадзіў. За ўвесь час акупацыі адзін раз зайшоў пагрэцца – звычайны салдат. Сеў каля акна і пазіраў. Маці прапанавала бліноў, але ён адмовіўся. На наступны дзень яшчэ і сам нам хлеба прынёс». 

Калі гета толькі стварылі, яўрэі маглі выходзіць. Яўген заходзіў на тэрыторыю. Кажа, сустрэў там суседзяў, якія да прыходу немцаў жылі на яго вуліцы.

«Не было яшчэ плоту і можна было заходзіць. Мне толькі трэба было на горку падняцца і ўжо ў гета. А колькі там народу было. Быў у пакоі, дзе жыў Кантаровiч. Мой былы сусед – стары дзед. Пагутарылі з ім трохі, ён пытаў пра свой дом, як там і што. Я сказаў, што яго бочку жалезную забралі суседзі і яшчэ пра некаторыя навіны распавёў. Пасля сышоў. Больш яго не бачыў ніколі.

Калі ўсіх яўрэяў вывезлі ў гета, было ціха. Але немцы ведалі, што ёсць тыя, хто схаваўся. І вось адзін такі яўрэй неяк вылез і пачаў бегчы з гары. Але яго пабачыў вартавы і адразу страляць. Той яўрэй дабег да рэчкі, і там немец яго забіў. Хлопцу каля 30 гадоў было. Два тыдні яго цела ляжала, ніхто не прыбіраў, усе баяліся». 

Дэпартацыя гродзенскіх яўрэяў 1943 г. Фота: архіў Hrodna.life

Калі яўрэяў вывезлі, некаторыя гродзенцы пачалі бегаць на тэрыторыю былога гета і збіраць пакінутыя рэчы. Бралі мэблю і вопратку. Хтосьці знаходзіў і больш каштоўныя рэчы. Яўген таксама хадзіў. 

«Пазней немцы ўжо не забаранялі мясцовым хадзіць на тэрыторыю былога гета. Прызначылі толькі “плату за выхад” – той, хто штосці выносіў, мусіў заплаціць хіба дзве маркі. Аднаго разу, калі хлопцы вярталіся адтуль, сустрэлі нейкага афіцэра. Яны хутка пасаскоквалі ў яр, а немец пачаў чамусьці страляць. Куля патрапіла ў жанчыну, каторая выпадкова ішла побач. Суседкі стараліся ёй дапамагчы, лекавалі як маглі, але ў той хутка пачалася гангрэна, яна памерла. Так яе і пахавалі з нямецкай куляй на польскіх могілках». 

Яўген кажа, што з усіх суседзяў-яўрэяў, якія жылі на яго вуліцы, вярнуўся толькі адзін чалавек. «Прыехаў недзе ў 1960-х гадах. Але дом яго знеслі, ён паглядзеў толькі і з’ехаў назаўсёды».

Пасля вызвалення Гродна ў ліпені 1944 года ў жывых засталося каля 50 яўрэяў (з 27 тысяч вязняў гета ў Гродне). Усе яны хаваліся ў час нямецкай акупацыі ў ваколіцах горада. Яшчэ каля 300 чалавек выжылі ў лагерах смерці і пасля вызвалення раз’ехаліся па розных краінах. У Гродне вярнуліся адзінкі. З былых вязняў сёння ў жывых застаўся толькі 91-гадовы Гаральд Гордан. Ён жыве ў ЗША.

Не пайшоў у школу

Падчас акупацыі Яўген павінен быў ісці вучыцца ў першы клас, але вучыцца не было дзе.

«Падчас акупацыі ў Гродне не працавала ніводная школа. У 1942 годзе неяк сабраліся з настаўнікамі на сучаснай вуліцы Валковіча. Пасядзелі, пагутарылі, але на тых размовах спробы пачаць навучанне і скончыліся. Немцы не мелі мэты адукоўваць людзей на акупаванай тэрыторыі. Насельніцтва толькі для абслугоўвання патрэбна было. Беларус павінен быў ведаць табліцу множання, і ўмець распісацца. Навошта больш ведаў простаму рабу?»

Даведка


У 1942 годзе акупацыйная ўлада дазволіла ў Гродне на сучаснай вуліцы Урыцкага стварыць беларускае таварыства. Там была і беларуская школа, куды запрашалі вучыцца праваслаўнае насельніцтва.

Бацька Яўгена пры немцах працаваў у Банькоўскага ў занёманскай частцы горада. Там быў магазін, а стары Пікаловіч рабіў сваю звычайную справу – пёк хлеб. Таму падчас акупацыі яго сям’я не галадала. 

Яўген Пікаловіч падчас экскурсіі па тэрыторыі былога гета ў 2019 годзе. Фото: Ірына Новік

Вызваленне і далейшае жыццё 

У ліпені 1944 года Чырвоную армію Яўген сустракаў, кажа, як родную. Пасля вызвалення ён адразу пайшоў вучыцца. 

«Усе радаваліся вызваленню, ніхто не хацеў жыць пад немцамі. З прыходам новай улады дзяцей усіх узялі пад улік. Школы ізноўку паадкрывалі, мы з братам пайшлі вучыцца. Хадзілі ў чым было».

Пасля вайны бацька Яўгена працягнуў печ хлеб. Маці працавала ў сталовай поварам.

«Я па сканчэнні школы пайшоў у тэхнікум фізкультуры. Пасля – у войска, у Германіі служыў. Потым пайшоў працаваць на завод аўтамабільных агрэгатаў, 41 год аддаў гэтай працы». 

Зараз Яўген Фёдаравіч на пенсіі і жыве ў сямейным доме на вуліцы Рабочай. Займаецца гаспадарскімі справамі, вайну ўспамінае не часта. Але жыццё ля былога гета i сінагогі часам прымушае ўспамінаць дзяцінства.

Чытайце таксама: «Бацька ведаў 8 моў, жылі ў шыкоўнай кватэры». 90-гадовая Леакадзія Міцкевіч пра жыццё ў Гродне 1930−40-х

The post Быў “У турка” і хадзіў да суседа ў гета. Гродзенец успамінае 1930-40-я гады appeared first on Hrodna.life.

]]>