Людзі і справы

«Экскурсіі па бамжатніках». Чым гродзенскіх сталкераў прыцягваюць закінутыя будынкі

Пакуль адныя захапляюцца прыгожымі касцёламі і палацамі, іншыя даследуюць менш прывабную спадчыну — закінутыя будынкі. Такі рух называецца сталкерствам. Сталкеры не спрабуюць здабыць нешта карыснае на аб’ектах, а даследуюць іх дзеля задавальнення. Гэта не заўсёды легальна, але заўсёды захапляльна.

Тры правілы «клубу сталкераў»

Сталкеры — гэта людзі, якія займаюцца даследаваннем закінутых збудаванняў, тэрыторый і аб’ектаў вытворчага або спецыяльнага прызначэння. Робяць яны гэта каб атрымаць эстэтычнае задавальненне або задаволіць даследчыцкую цікавасць. Асобныя адгалінаванні сталкерства — руферства і дыгерства, якія маюць на мэце вывучэнне дахаў і падземных збудаванняў.

Гродзенскія сталкеры вынікі сваіх пошукаў размяшчаюць у пабліку «Закінутыя будынкі горада Гродна». У пабліку не паказваюць дакладнае месцазнаходжанне аб’екта, каб туды не прыйшлі людзі, якія могуць вынесці каштоўныя рэчы і потым прадаць іх на блышыным рынку ці здаць на метал. Такіх «сталкераў» у горадзе найбольш, такім спосабам жыве цэлая праслойка людзей.

У «сапраўдных» сталкераў ёсць правілы даследавання будынкаў. Трэба паглядзець, ці вядзецца там гаспадарчая дзейнасць. Многія дамы могуць выглядаць закінутымі, але насамрэч такімі не з’яўляюцца. Другое правіла — ні браць нічога ў прыватных дамах. Трэцяе — не парушаць парадак.

Таксама трэба захоўваць правілы бяспекі - не хадзіць па гнілых і небяспечных дзялянках і ацэньваць стан канструкцый. Мабыць, гэты экстрым і прываблівае людзей. Што датычыцца «легальнасці» наведвання закінутых будынкаў, то, калі ўваходы і выхады свабодныя, то пакарання не можа быць, калі не будзе ўстаноўлены факт крадзяжу.

30 закінутых будынкаў у цэнтры і столькі ж яшчэ па горадзе

— Мы пранікаем у закінутыя дамы і фатаграфуем іх. Гэта проста форма забавы, каб захаваць выгляд горада на гэтым гістарычным этапе. Закінутыя дамы — найбольш зручны аб’ект, каб рабіць высновы пра архітэктуру і інжынерныя рашэнні ў забудове старога горада, — расказвае гродзенскі сталкер, які называе сябе Нікічам.

Нікіч кажа, што закінутасць — гэта элемент натуральнага жыццёвага цыклу будынкаў. Зараз у Гродне паводле падлікаў сталкераў каля 30 закінутых будынкаў у цэнтры і каля 30−40 у іншых раёнах. Гэтая колькасць змяняецца — будынкі то закідваюцца, то перабудоўваюцца. Найбольш цікавяць сталкераў дамы ў цэнтры.

«Экскурсіі» на вайсковыя і прамысловыя аб’екты

Калі казаць пра прамысловыя будынкі, у Гродне ёсць закінуты піўзавод ды недабудаваны завод макаронных вырабаў. У Гродзенскай вобласці знаходзіцца Запасны камандны пункт краін Варшаўскай Дамовы — адно з самых буйных падземных збудаванняў Беларусі, якое будавалася як схованка для партыйнай вярхушкі СССР. Падобныя ёсць у Малдове і Арменіі.

Таксама цікавы «Аб'ект 1161» пад Гродна — ваенная падземная база глыбынёй на дзевяць паверхаў. І рэшткі закрытага ўжо Краснасельскага камбінату побач з сучасным заводам. У гэтых месцаў асаблівая атмасфера. Сталкеры часам праводзяць там бясплатныя экскурсіі «для сваіх».

Аб’ект 1161 у Гродзенскай вобласці
У закінутых будынках могуць трапляцца цікавыя артэфакты першай паловы або сярэдзіны ХХ стагоддзя. Гэта прадметы побыту і інтэр'еру, з іх сёння можна рабіць дызайнерскія аб’екты або паказваць на тэматычных выставах. Незвычайнай знаходкай сталкераў стала яўрэйская мацэва ў адным з падвалаў. Хто ведае, якія знаходкі яшчэ хаваюць падзямеллі?

Што рабіць з закінутымі будынкамі?

Гродзенскія сталкеры выступаюць за захаванне закінутых дамоў, іх рэканструкцыю і рэнавацыю. На Захадзе існуе з’ява сквотэрства, калі людзі займаюць пустыя будынкі і жывуць там. Дзяржава іх не высяляе, а людзі падтрымліваюць прымальны стан будынкаў. У Беларусі закінутыя будынкі займаюць пакуль толькі крымінальныя элементы і бяздомныя, або падлеткі збіраюцца там выпіць.

У Гродне можна было б нават развіваць напрамак урбан-турызму, які спецыялізуецца на наведванні закінутых дамоў. Канструкцыі варта ўзмацніць, будынак абсталяваць пандусамі, лесвіцамі і поручнямі, каб выключыць траўмы. Гэта магло б зацікавіць многіх нават на лакальным узроўні.

Будынак на вул. Урыцкага, 12 — удалы прыклад рэканструкцыі
Гістарычныя будынкі ў цэнтры можа выратаваць удалая рэканструкцыя з захаваннем гістарычнага аблічча фасаду і выкарыстаннем даўніх або набліжаных да такіх матэрыялаў. А таксама вялікія льготы для арэндатараў, якія вырашылі б укласціся ў «праблемны» будынак. Гродзенскія падвалы ці іншыя збудаванні можна было б выкарыстоўваць пад забаўляльныя месцы — бары ці клубы. Удалым выкарыстаннем закінутых будынкаў можна лічыць рэйв «Аб'ект» у старых казармах на Фолюшы.

[irp posts="42 773″ name="Бар Бочка" на Урыцкага ўжо не адкрыецца. Але ёсць праект новага паба"]

У старых будынках ёсць свая атмасфера. Але пакуль што бізнесменам прасцей укласціся ў хуткае, сучаснае і таннае. Як кажа Нікіч, эканамічны складнік дыктуе знішчаць гісторыю. Таму такой колькасці закінутых будынкаў у горадзе сталкеры зусім не радыя — кажуць, лепш бы іх не было.

Падзяліцца

Апошнія запісы

Тры Белавежскія пушчы. Як агароджы на мяжы змяняюць лес і жывёльны свет у Беларусі, Польшчы і паміж платамі

Белавежская пушча сёння раздзеленая не на дзве, а насамрэч на тры часткі: беларускую, польскую і…

31 сакавіка 2025

«Трэнд — мацоўня, здароўе». Задалі адны і тыя ж пытанні металістам з Беларусі і Польшчы

Ужо некалькі дзесяцігоддзяў метал-музыка аб'ядноўвае людзей не толькі адных музычных прыхільнасцяў, але і падобнага светапогляду.…

26 сакавіка 2025

У гродзенскім ГЦ развяліся прусакі. Куды звяртацца, калі заўважылі насякомых у кафэ ці ў сябе дома

У ГЗК Triniti гродзенцы заўважылі прусака — насякомае бегала па канапе ў зоне фуд-корту. Hrodna.life…

26 сакавіка 2025

«Магчыма, будзе і новы матэрыял». Вакаліст гурта Ulis Слава Корань расказаў, як эміграцыя не дае яму пісаць

Беларускі гурт Ulis праіснаваў больш за 20 гадоў. Яго спадчына жыве - музыканты робяць каверы,…

20 сакавіка 2025

«Мама выпісвала фальшывыя дакументы і дапамагала трапіць у Польшчу». Рэпатрыянтка — пра дзяцінства ў Гродне і эміграцыю ў 1946-м

Крысціна Мішчук (Пянткоўская) нарадзілася ў 1933 годзе ў Гродне ў сям'і мясцовай інтэлігенцыі. Каталічка. Тата…

18 сакавіка 2025

«Мая зямля — што хачу, тое і раблю». З’ездзілі ў польскую вёску ля мяжы з Беларуссю, куды стараста запрашае жыць усіх ахвотных

У 500 метрах ад плота, узведзенага на польскім баку мяжы з Беларуссю, стаіць вёска Азяраны…

17 сакавіка 2025