Першыя майскія выхадныя выдаліся ў «пашыраным» фармаце, і гэта добрая нагода з’ездзіць на дачу, схадзіць пагуляць у лес, адправіцца на экскурсію, паляжаць дома на канапе і паглядзець серыял, які так доўга адкладалі. Ці прагуляцца па цэнтры Гродна і выпіць кавы ў адной з кавярань. Рэдакцыя Hrodna.life уявіла, чым маглі займацца гродзенцы амаль 100 гадоў таму, калі б ім выпаў такі ж доўгі ўікэнд.
Па сутнасці — практычна тым жа самым, што і цяпер, толькі з папраўкай на час. Тэлевізараў і інтэрнэту, вядома, не было, але горад і набярэжная Нёмана, па якой, як і сёння, любілі гуляць гродзенцы, былі практычна такімі ж.
Мы паглядзелі фатаграфіі тых часоў і склалі спіс магчымых заняткаў. Не ўсе здымкі адносяцца да вясны. Але наперадзе яшчэ шмат сонечных выхадных — чаму б не ўзяць на заўвагу, чым займаліся гараджане тады. І паўтарыць.
Гулялі па горадзе
У альбомах некаторых гродзенцаў захаваліся фатаграфіі 1920–1940-х гадоў, на якіх відаць, як шмат людзей у той час гуляла па вуліцах горада. Вулічныя фатографы спяшаліся зафіксаваць гараджан, а затым гэтыя здымкі можна было набыць.
Захаваліся, напрыклад, традыцыйныя фатаграфіі з скрыжавання сучасных вуліц Ажэшка і Савецкай. У міжваенны перыяд тут пастаянна стаяў фатограф і рабіў здымкі мінакоў. Такія фатаграфіі ў Гродне называлі «пяціхвілінкамі».
Хутчэй за ўсё, падчас прагулак гродзенцы маглі зазіраць і ў рэстараны ці кавярні таго часу. Напрыклад, у 1910–1930-я гады папулярнасцю карысталася кандытарская Катоўскага, якая знаходзілася ў будынку каля сучаснага ЦУМа. Тут падавалі свежыя пончыкі з вішняй і шакаладныя пірожныя. Тут наведвальнікі чыталі свежыя газеты і часопісы, а таксама гулялі партыі ў більярд.
Пазней гэтае месца некалькі разоў мяняла фармат і назву. Пасля смерці І. Катоўскага ў 1930 годзе, ужо праз год у памяшканні на вуліцы Дамініканскай адкрылася кандытарская Куявінскіх пад назвай Cafe de l’Europe. Аднак у лютым 1932 года мясцовыя газеты пісалі, што пастаянныя наведвальнікі з жалем успрынялі закрыццё гэтай адзінай у горадзе кавярні «сталічнага стылю», дзе збіралася культурная эліта Гродна.
Неўзабаве ўстанова зноў адкрылася, ужо пад назвай «Еўрапейская». У 1940 годзе тут размясціўся рэстаран «Белоруссия».
Хадзілі на рынак
Ці былі такія паходы менавіта ў выхадныя — невядома, але ў Гродне тады існавала некалькі рынкаў.
Напрыклад, адзін з іх знаходзіўся на скрыжаванні вуліц Дамініканскай і Вялікай Траецкай. Ён у розныя часы называўся Нямецкі ці Рыбны.
Гэты рынак лічыцца адным з найстарэйшых у Гродне. Яго вытокі ідуць з часоў князя Вітаўта ці нават раней. Яшчэ да з’яўлення сучаснай Савецкай плошчы тут ужо вяўся гандаль з купцамі з розных краін. Адсюль і назва — Нямецкі рынак, гэта значыць «іншаземны».
Пазней, у XIX стагоддзі, ён атрымаў назвы Козі і Рыбны і апынуўся на ўскраіне яўрэйскіх кварталаў.
На гэтым месцы таксама знаходзіліся старыя яўрэйскія могілкі — адны з найстаражытнейшых ва Усходняй Еўропе. Першыя згадкі пра іх адносяцца да XVI стагоддзя. Тут хавалі памерлых амаль 400 гадоў. Падчас Другой сусветнай вайны і пасля яе частка надмагілляў была вывезена, аднак самі пахаванні не былі цалкам знішчаны. Апошнія пахаванні тут праводзіліся ў 1942–1943 гадах — тады былі пахаваныя вязні гродзенскага гета.
Хадзілі ў крамы
Як і цяпер, шопінг існаваў і тады. Крамаў у Гродне было дастаткова, і гараджане актыўна імі карысталіся. Крамы выглядалі крыху інакш. Вось фатаграфія 1930-х гадоў. На ёй як раз і зафіксавана адна з гродзенскіх лавак міжваеннага перыяду.
Прадавалі ў ёй, мяркуючы па ўсім, розныя гаспадарчыя прылады, пляценыя кашы, шчоткі, вёдры. А далей была крама з тканінамі, мяркуючы па вывесцы. На якой вуліцы знаходзіліся гэтыя крамы — невядома. У апісанні сказана, што гэта 1926 год і здымак узяты з архіва газеты “Kurier Codzienny”, якая тады выдавалася ў Варшаве. І што на фота — Гродна.
Загаралі і купаліся
На Нёмане ў тыя гады, мяркуючы па архіўных фатаграфіях, былі своеасаблівыя зоны для купання, дзе гараджане адпачывалі і нават праводзілі спаборніцтвы.
Напрыклад, захавалася фатаграфія 1932 года, дзе зафіксаваныя спаборніцтвы па плаванні вольным стылем на 200 м.
Надпіс кажа, што на ёй — удзельнікі на стартавых месцах на плавальным участку Акруговага цэнтра фізічнага выхавання. Вядома, купальны сезон пачынаўся пазней, чым пачатак мая.
Плавалі на байдарках
У 1930-я гады ў Гродне існавалі спартыўныя і скаўцкія клубы, у тым ліку секцыі веславання. Напрыклад, секцыя байдарачнікаў Гродзенскага спартыўнага клуба «Крэсовія».
А на фота зафіксаваны момант асвячэння і «хрышчэння» байдарак скаўцкай марской дружыны «Zielona Pis…». У кадры таксама прысутнічаюць удзельнікі і кіраўнікі клуба.
Каталіся на лодках
У архіве гродзенкі Ірэны Кідзюн, якая ўсё жыццё пражыла на вуліцы Рабочай, захаваліся фатаграфіі дзяўчат на лодках. На набярэжнай тады таксама існавалі невялікія лодачныя станцыі.
Акрамя таго, гараджане каталіся і на невялікіх прагулачных караблях. Вось адзін з іх на фатаграфіі.
Ездзілі на прыроду
У тым жа архіве Ірэны ёсць здымкі з выездамі за горад і адпачынкам на прыродзе. Верагодна, гродзенцы, як і цяпер, ладзілі пікнікі ў Пышках на беразе Нёмана ці выязджалі кудысьці за горад. Таксі таго часу магло падкінуць да патрэбнай кропкі.
Ездзілі, вядома, у большасці сваёй на конных экіпажах, хоць машыны ўжо таксама ў горадзе былі.
Іншыя фатаграфіі з архіва гродзенкі можна паглядзець па спасылцы.
Хадзілі ў царкву, касцёл ці сінагогу
У Гродне тады, як і цяпер, дзейнічала мноства храмаў розных канфесій. Існавала тады і Фара Вітаўта. Хутчэй за ўсё, у нядзельныя дні сюды прыходзіла шмат людзей, і цэнтр горада станавіўся асабліва ажыўленым.
А магчыма, хадзілі ў храмы і на экскурсіі. Ва ўсякім разе ёсць фатаграфія, дзе, вельмі падобна, праводзіцца экскурсія каля Каложскай царквы.
