UDP. Гэты матэрыял быў падрыхтаваны 9 верасня 2022 года, 10 дзён пасля затрымання гродзенскага журналіста і грамадскага дзеяча Паўла Мажэйкі. Яго асудзілі летам 2023 года на шэсць гадоў пазбаўлення волі і вызвалілі 11 верасня 2025 па выніках перамоў Аляксандра Лукашэнкі з Джонам Коулом, прадстаўніком Дональда Трампа.
За што і па якой справе гродзенскі журналіст і грамадскі дзеяч Павел Мажэйка знаходзіцца ў СІЗА, усё яшчэ не вядома, хоць з моманту затрымання прайшло ўжо 10 дзён. За гэты час паводле Крымінальнага кодэксу ўжо павінна быць выстаўлена абвінавачанне. Hrodna.life узгадвае, чым вядома ў Гродне і па-за яго межамі Павел Мажэйка.
Паўла Мажэйку затрымалі 30 жніўня. Ператрус у яго дома доўжыўся больш за шэсць гадзін. Пасля гэтага Павел не выйшаў на сувязь. Яго не выпусцілі пасля 72 гадзін зняволення. 2 верасня стала вядома, што Мажэйку перавялі ў СІЗА на Кірава, 1. Гэта можа азначаць, што Паўлу прад’яўленае абвінавачванне і абраная мера стрымання – заключэнне пад варту. Аднак па якім артыкуле яго абвінавацілі, дагэтуль невядома.
Таксама 30 жніўня стала вядома пра затрыманне пазбаўленай ліцэнзіі гродзенскай адвакаткі Юліі Юргілевіч. Яе, як і Паўла, перавялі ў СІЗА. Магчыма, Мажэйка і Юргілевіч праходзяць па адной справе.
Хто такі Павел Мажэйка
Павел Мажэйка – журналіст, культурны менеджар, вядоўца гістарычных праграм, каардынатар выдавецкай ініцыятывы “Гарадзенская бібліятэка”, заснавальнік найбуйнейшай у Гродне культурнай прасторы і галерэі “Цэнтр гарадскога жыцця”. Павел нарадзіўся ў Гродне, яму 44 гады, тата дваіх дзяцей.
“Пабудаваць краіну, пра якую марым”
“Ён шмат гадоў працуе над тым, каб захоўваць здабыткі і ствараць новае, робячы Гродна горадам, якім хочацца ганарыцца і натхняцца. Ён падтрымліваў шматлікія грамадскія ініцыятывы, з перакананнем, што ствараючы сваё, беларускае, мы самі можам пабудаваць краіну, пра якую марым”, – сказана на старонцы, прысвечанай Паўлу Мажэйку. Яна з’явілася ў Міжнародны дзень салідарнасці журналістаў.
Вучыўся на гісторыка, стаў журналістам
Паводле адукацыі Павел – выкладчык гісторыі і культаралагічных дысцыплін, скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы (2000). Быў журналістам адной з першых незалежных газет «Пагоня», рэдактарам газеты «Дзень», супрацоўнічаў з інфармацыйным агенствам БелаПАН, тэлевізійнай кампаніяй TVP (Польшча), друкаваўся ў польскіх і амерыканскіх выданнях. Аўтар і вядоўца гістарычнай перадачы «Intermarium» на тэлеканале «Б**сат», ганаровы сябра пісьменніцкіх суполак беларускага і брытанскага ПЭН-цэнтраў. Быў прэс-сакратаром Аляксандра Мілінкевіча, кандыдата ў прэзідэнты ад апазіцыі на выбарах-2006.
Адзін з першых палітвязняў Беларусі
Паўла Мажэйку называюць аднім з першых палітвязняў Беларусі. У 2002 годзе яго асудзілі на 2 гады “хіміі” за «паклёп» на прэзідэнта ў матэрыялах гродзенскай газеты “Пагоня”. Літаратуразнаўчая экспертыза засведчыла, што ў публікацыях паклёпу не было, але гэта не дапамагло. Заснавальніка і галоўнага рэдактара газеты Міколу Маркевіча асудзілі разам з Паўлам. Павел Мажэйка адбываў пакаранне ў Жлобіне, працаваў на тартаку. Па амністыі яго тэрмін скарацілі на год. Газету «Пагоня» закрылі.
Выдаў дзясяткі кніг пра Гродна
У 2006 годзе Павел стаў адным з заснавальнікаў выдавецкай ініцыятывы і кніжнай серыі “Гарадзенская бібліятэка”. У ёй выходзілі кнігі гродзенскіх аўтараў і выданні, прысвечаныя Гродну. Дзякуючы Паўлу пабачылі свет больш за 30 выданняў: гістарычныя манаграфіі, біяграфіі і мемуары, мастацкая, гістарычная і сучасная проза, даведнікі па Гродне. У спісе – невядомыя раней творы Васіля Быкава і эсэ Віктара Шалкевіча, “Біяграфія гарадзенскіх вуліц” і “Гродназнаўства”.
З 2008 года Павел Мажэйка з’яўляецца адным з арганізатараў штогадовых гістарычных канфэрэнцый у Гродне і “Гарадзенскіх дыктовак” (2008-2020).
Стварыў “Цэнтр гарадскога жыцця”
У 2016 годзе Павел заснаваў у Гродне прастору з трапнай назвай “Цэнтр гарадскога жыцця”. Месца гуртавала творчых, актыўных, ініцыятыўных людзей, тут папулярызавалася беларускасць і захоўвалася душа Гродна. У Цэнтры адбыліся сотні культурніцкіх імпрэзаў: навуковыя канферэнцыі, мастацкія выставы, прэзентацыі кніг, канцэрты і адукацыйныя мерапрыемствы. Там выступаў Лявон Вольскі, праходзілі кніжны фэстываль «Прадмова», гістарычныя канфэрэнцыі «Grodnae et orbi», фестывалі дакуметальнага кіно, курсы беларускай мовы “Мова Нанова” і шмат іншых падзей. Штогод на калядныя святы Павел ладзіў «Беларускія ялінкі» для дзетак. У 2019 годзе Цэнтр стаў адзіным месцам у Беларусі, дзе адбылася выстава фатаграфій самага прэстыжнага сусветнага конкурсу фатографаў World Press Photo.
У 2020 годзе Цэнтр гарадскога жыцця аддаў сваё памяшканне для працы валанцёраў, якія дапамагалі гродзенскім медыкам у барацьбе з пандэміяй каранавірусу. У Цэнтр звозіліся ахоўныя касцюмы і іншыя неабходныя медыкам рэчы, там валанцёры ўласнаруч сабралі тысячы ахоўных экранаў.
Калі пасля выбараў у 2020 з Гродзенскага драмтэатру сталі масава звальняць актораў за іншадумства і страйк, “Цэнтр” стаў пляцоўкай для іх творчых сустрэч і спектакляў. Найбольш гледачоў – блізу 400 – прыйшлі на пастаноўку паводле “451 па Фарэнгейце”, якую не змаглі паказаць у тэатры, бо напярэдадні звольнілі выканаўцу галоўнай ролі, а тэатр закрылі “на каранцін”.
Чытайце таксама: От презентаций книг до выступлений актеров. Топ-10 событий «Цэнтра гарадскога жыцця», который хотят закрыть
Затрымлівалі па справе Алеся Пушкіна, ліквідавалі “Цэнтр”
У сакавіку 2021 года Паўла Мажэйку затрымалі разам з мастаком Алесем Пушкіным. Прычынай стала выстава Алеся Пушкіна ў Цэнтры, дзе сярод іншых карцін быў выстаўлены партрэт антысавецкага дыверсанта Яўгена Жыхара. 26 сакавіка Паўла не выпусцілі пасля допыту ў гродзенскай пракуратуры. У дачыненні да яго, разам з Алесем Пушкіным, распачалі крымінальную справу «за наўмысныя дзеянні, скіраваныя на рэабілітацыю і апраўданне нацызму». Тады Паўла вызвалілі пасля 72 гадзін затрымання з фармулёўкай «зніклі падставы для затрымання».
12 траўня 2021 года эканамічны суд Гродзенскай вобласці пастанавіў ліквідаваць «Цэнтр гарадскога жыцця». Пад зваротам у абарону прасторы падпісаліся больш за 1200 чалавек.
Летам 2021 года ў Паўла прайшоў ператрус. Крымінальную справу супраць яго спынілі ў пачатку 2022 года. Нягледзячы на пераслед, Павел не з’ехаў з Беларусі. Шмат карысных справаў Мажэйка рабіў непублічна.
“Мае вялікі талент яднаць вакол сябе добрых неабыякавых людзей з беларускім сэрцам”, – напісаў пра яго Аляксандр Мілінкевіч у 2021 годзе.
Падтрымаць Паўла можна, напісаўшы яму. Адрас для лістоў і бандэроляў:
230023, г. Гродна, турма № 1, СІЗА, вул. Кірава, 1.
Мажэйку Паўлу Іванавічу
