Саша Енджыеўскі кажа ўзнёслыя словы, патрасаючы грывай. “Проста Ірына Сільвановіч” сыпле блёсткамі эмоцый. Наташа Наземцава нагадвае, што кніжкі таксама людзі. Руслан Кулевіч гатовы сарвацца з месца. Януш Паруліс упрыгожвае сабой прастору. Сяргей Курыла загадкава маўчыць і хаваецца ў цені фотаздымкаў. У Гродзенскай выставачнай залі 15 мая адкрылі выставу “Код горада”. У праеце – амаль 60 удзельнікаў. На вернісажы ўдалося схапіць за гузік і прыціснуць да сцяны пытаннем пра код толькі 10. Але і астатнім не раім расслабляцца. Мы за вамі сочым!
Код Кулевіча: Усё сваё заўжды з сабой
Першым у мітусні трэба лавіць Руслана, бо ён хутка ўцячэ. Ён заўсёды хутка ўцякае, бо навіны самі сябе не напішуць. Сёння ўпершыню бачыла, як Руслан з выбачэннямі і сыходзіў з працы а пятай: “Трэба штаны папрасаваць перад выставай”. Звычайна ён такі хлопец дзёрзкі, а тут на вернісажы кажа: “Не чакаў, што акажуся ў такой кампаніі, што паставілі ў адзін шэраг з грамадскімі дзеячамі, мастакамі і артыстамі”. Для Руслана ўсё было проста: Сяргей папрасіў – прыйдзі з любой кнігай. Руслан прыйшоў. Дакладней – прыехаў. На сваім ровары, са сваёй кнігай.
В Гродно открыли выставку «Код города». Там есть и Руслан Кулевич
Код Каляды: Зрабіць мары яваю
Не ведаю, як вы, а я неяк прапусціла, калі Юля з дзевачкі на ровары ператварылася у сур’ёзнага стратэга. Юля глядзіць на праблему і бачыць рашэнне. Прычым нейкім чынам робіць, каб астатнія паднялі попу ад канапы і пачалі рухацца ў накірунку да мэты. Што робіць стратэг Юля у адказ на запрашэнне сфатаграфавацца з кнігай? Думае. Аналізуе. Плануе. “Я зразумела, што ўсе “гродзенскія” кнігі – пра мінулае. А я – грамадскі дзеяч, я займаюся паляпшэннем цяперашняга і стварэннем будучыні. Таму мне хацелася сфатаграфавацца з кнігай пра дзень заўтрашні. Такой кнігі не было. Мы самі яе зрабілі і назвалі “Гродна заўтра”.
Юліна кніга, як і ўся выстава – чорна-белая. Чорныя літары на вокладцы, белыя старонкі ўнутры. Пакуль народ і бурбалкі шампана бурлілі на вернісажы, Юля падыходзіла да гасцей і прасіла напісаць пра свае ідэі для Гродна. “Мы не ведаем, якім будзе заўтрашні дзень, але гэта залежыць ад нас”.
Код Пятрова: Несці музыку
Музыкаў я трохі пабойваюся, бо ніколі не ведаю, чаго ад іх чакаць. Вось маэстро Пятроў. Прыстойны чалавек, а ускрывае душу скрыпічным ключом, нібы злодзей-медзвяжатнік сейф адмычкай. Чаму як злодзей? Бо заўжды нечакана. Проходзіш сабе такі на канц, “нічто не предвешчало”, а тут адкуль ні вазьміся – Аляксей. І ты ўжо плачаш.
А на выставе кажа, як па маслу: “Музыка – мой код. Я частка гэтага горада, яго культуры. Стараюся несці яе далей.”
Код Салаўёвых: Гродна дзень і ноч
Паша Салаўёў жыве ў Гродне. Дакладней – паміж “Зялёнкай” і Парыжам. Маленькім. Як у кніжцы на фота. “Мой складнік кода Гродна – архітэктура і музыка, ці проста – музыка гродзенскіх вуліц”.
“Гроб на колёсиках” прынёс гродзенскаму барду перамогу на “Віцебскім лістападзе”
Таня заўжды з Пашам, толькі Паша расказвае пра дзень, а Таня – пра ноч. Што не замінае ім разам выходзіць у горад у любы час дня і ночы. Таня кажа, што разгадаць код Гродна можна толькі ўначы. Пажадана – вярнуўшыся з далёкага падарожжа. Тады робяцца бачнымі незаўважныя ў дзённай мітусні дэталі і дробязі. ”Гэта бачна толькі ноччу, у асобым стане. Калі горад больш узвышаны, калі яго лягчэй адчуць і з ім суаднесціся”.
Код Госцева: Ключ да кода – краязнаўства
Калі б Алесь захацеў памясціць у кадр усе свае кніга пра Гродна, самому б не засталося месца. Такога фатограф не дапусціў. Таму Алесь сам пералічвае, што з яго кніжак засталося ў цені фотаздымка. Праз краязнаўства, мяркуе Госцеў і трэба “раскадзіраваць” горад. “Краязнаўства – гэта вызначэнне генетычнага кода мясцовасці. Для мяне праект патрапіў у самую кропку.
Алесь Госцеў: “У 70 гадоў жыццё толькі пачынаецца!”
Як гарадзенец па месцу і гарадзенец увогуле, я гляджу шырэй за межы горада. Краязнаўства – гэта спроба вызначыць закадзіраваны спектр Гарадзеншчыны і Панямоння”.
Код Паруліса: Найлепшы экспанат уласнага музея
“Мяне запрасілі, як музейнага працаўніка, каб упрыгожыць выставу. То я прыцягнуў з сабой “кансольку”, партрэт Элізы Ажэшкі арыгінальны і кніжак штук 40. А дома яшчэ 200 ёсць”. Як па праўдзе, думаю, што у Януша дома ёсць нават больш, чым ён падазравае. Па маім сціплым меркаванні, у закутках і каморках яго музейчыка схавана сама душа Гродна. Толькі знайсці там нешта – квэст не для слабакоў. Ды і не ставіць сабе Януш задачкі “вытрасці душу” з рэчаў. Назіраючы за ім, разумееш: у пошуках душы і кода горада галоўнае – атрымліваць асалоду ад працэса.
Януш і Яніна. Гродзенскі стыляга і паненка з вёскі Ягадка расказалі, як пражыць паўвеку ў згодзе
Код Татарнікава: Гродна трымаецца малітвамі
Пастар Уладзімір расказвае, што Гродна для яго увесь час незвычайны і загадкавы. “Нам да канца не разгадаць яго код, закладзены багатай гісторыяй.” Сённяшнім жыхарам, яго меркаваннем, трэба імкнуцца захаваць горад і яго таямніцы для будучых пакаленняў. Канечне, каму, як не святару, узгадаць пра сакральную частку гарадскога кода. Меркаваннем Татарнікава, Гродна не быў бы сабой без захаваных храмаў і без малітваў за яго.
Пастар Уладзімір Татарнікаў: “Замежнікі едуць да нас у кірху хрысціць дзяцей – гэта нармальна”
Код Адасікаў: З усяго можна зрабіць замак
На фотаздымку сям’і Адасікаў – замак з кніг. “Гэта наш працоўны матэрыял, мы працуем з імі, некаторыя па два-тры разы чыталі. Усе яны карысныя ў нашай нялёгкай справе.” Наконт архітэктурнай пабудовы з кніжак кажуць: “Ведаеце, мы замкі ўжо з усяго робім.” Код горада для Ігара і Ксеніі ў архітэктуры. А меркаваннем малодшага пакалення, Эміліі і Адэліны, раскусіць код Гродна не атрымаецца без наведвання кавярняў і цукерняў.
Замкі, мадэлі ваеннай тэхнікі і музычныя інструменты: Ігар Адасік і яго хобі
Код Рыжага: Код у замку. Замак у Гродне
Да Сан Саныча ў выдавецтва добра заскочыць раніцай, перад працай, за новай кніжкай. Ці падбегчы на выставе, таксама за новай кніжкай. Увогуле, за новай кніжкай – гэта да Рыжага. Сан Саныч выдае кніжкі пра Гродна і не толькі. Адна з апошніх кніг выдавецтва “Замак Берасцейскі”. Адна з мараў Рыжага – выдаць такую ж, толькі пра замак Гарадзенскі. “Усе упрымаюць Брэст, як Брэстскую крэпасць. Але пад ёй ёсць Берасцейскі замак. Закапаны і забыты”. Код горада, паводле выдаўца, ў яго замках. Калі не самі замкі, то іх гісторыю, трэба раскапаць і ператварыць у кніжкі.
“Пасля зброі, наркотыкаў і прастытуцыі – самы прыбытковы бізнес”. Гродзенскі кнігавыдавец пра друкарскую справу з мясцовым каларытам
-А можа сам бы такую кніжку напісаў? Быў бы твой “Замак Гарадзенскі”.
-Ага, як у анекдоце. Але Рыжы не пісьменнік. І нават не чытач. Рыжы выдавец.
***
Самым маўклівым удзельнікам імпрэзы заставаўся хіба фатограф, Сяргей Курыла. Напэўна, калі б ён хацеў расказаць усё словамі, то гуляць у святло і цені не было б патрэбы і фота праект “Код горада” так бы і не з’явіўся.
