Чацвёрты дзень мігранты жывуць у стыхійным лагеры каля памежнага пераходу «Брузгі-Кузніца» каля Гродна. Па падліках журналістаў, у лагеры ўздоўж памежнай паласы — каля 4000 чалавек. Тэмпература паветра 10 лістапада была каля нуля. У інтэрв'ю журналістам мігранты ў лагеры распавядаюць, чаму яны не могуць з’ехаць, і хто дапамагае ім валіць лес. Тым часам Аляксандр Лукашэнка паабяцаў перакрыць Еўропе газ у адказ на магчымыя санкцыі праз абвастрэнне мігранцкага крызісу.

«Ці адкрыйце мяжу, або мы памром тут», — кажуць мігранты ў рэпартажы журналісткі расійскага выдання «Коммерсантъ». Некаторыя не могуць рухацца ад холаду, многія моцна кашляюць.

Адкуль людзі і навошта прыехалі

У лагеры ў асноўным прыезджыя з Іракскага Курдыстана, але ёсць і з іншых месцаў: Басры і Наджафа (поўдзень Ірака), Сірыі. Большасць распавядаюць, што беглі ад галечы і безнадзейнасці. Мігранты скардзяцца на адсутнасць працы, маленькія зарплаты, некаторыя — на улады Іракскага Курдыстана.

Як каардынуюцца

Афармленне дакументаў на ўезд у Беларусь каштавала прыезджым каля $ 3 тыс. на чалавека. У пакеце ад турфірмаў былі віза, білет на самалёт і пара дзён у гасцініцы ў Мінску. Дадатковыя выдаткі ўключаюць спальнікі, палаткі, ежу, жыллё, грошы на таксі з Мінска да мяжы, часам і назад.

Пра тое, дзе можа атрымацца перайсці мяжу, мігранты даведаюцца з чатаў, ад ананімных прадстаўнікоў фірмаў, якія арганізавалі паездку, або «актывістаў». Распавядалі пра курдскага журналіста, які жыве ў Нямеччыне і забяспечвае іх інфармацыяй.

Частка мігрантаў ужо спрабавалі перайсці мяжу ў розных месцах, калі не атрымлівалася — пераходзілі ў іншае месца або вярталіся ў Мінск.

Некаторыя прыйшлі пешшу, візы пратэрмінаваныя, разумеюць, што іх выкарыстоўваюць. Што распавялі мігранты з лагера пад Гродна
У лагеры. Фота: «Коммерсантъ»

«Беларуская паліцыя пасадзіла ў таксі на Гродна»

Адным з апошніх месцаў знаходжання многія назвалі Брэст. «Палякі не далі нам прайсці, прымусілі вярнуцца. Тады беларуская паліцыя пасадзіла нас у таксі, сказала, колькі грошай мы павінны заплаціць, і адправіла нас у Гродна», — распавёў адзін з тых, хто ўжо спрабаваў перайсці мяжу. Ягоны сябар распавёў, што правёў тры ночы ў Польшчы ў паліцыі, але яго вярнулі ў Беларусь.

Некаторыя ідуць пешшу

Адзін з мігрантаў распавёў, што ішоў да лагера з Гродна пяць гадзін. Зараз міліцыя разгортвае таксістаў, якія вязуць уцекачоў да мяжы. У асноўным яны зарабляюць на тым, каб давесці тых, хто не дабраўся да лагера, назад у горад. Некаторыя возяць па звычайных тарыфах (каля 25 рублёў да Брузгоў), некаторыя бяруць ад $ 50 да $ 200 ($ 100−200 за сям’ю), расказаў адзін з таксістаў S13.

Скардзяцца і дзякуюць

Адзін з тых, хто змог прайсці ў лагер 10 лістапада, паскардзіўся, што паліцыя [беларуская] яго збіла і забрала грошы і рэчы. Астатнія, наадварот, дзякуюць беларусам за дапамогу і лаюць палякаў, што тыя не адкрываюць межы, уключаюць уначы пражэктары і крычаць у мегафон, каб мігранты вярталіся дадому. Жыхары лагера час ад часу падыходзяць да загароды і патрабуюць адкрыць праход.

Некаторыя прыйшлі пешшу, візы пратэрмінаваныя, разумеюць, што іх выкарыстоўваюць. Што распавялі мігранты з лагера пад Гродна
Фота: БелТА

Праблемы з візамі

Тых, хто гатовы вярнуцца, няшмат. Пры гэтым з лагера іх не выпускаюць беларускія ўлады, распавялі мігранты выданню. У многіх у лагеры пратэрмінованыя візы. Усе, з кім размаўляла карэспандэнтка «Коммерсанта», знаходзяцца ў Беларусі ад двух тыдняў да 40 дзён. У асноўным гэта двухтыднёвыя візы, ёсць тыя, хто кажа, што ўезд быў дазволены на тыдзень. У некаторых былі зваротныя квіткі.

У частцы людзей індывідуальныя візы, У частцы — групавыя. Групавая віза не ставіцца ў пашпарт, толькі штамп на ўездзе. Яна нашмат таннейшая, але ўсе, хто ёсць у спісе, мусяць перасекчы мяжу групай і гэтай жа групай выехаць з краіны. Калі ў групе на выездзе не будзе хапаць аднаго чалавека, яе не выпусцяць, распавялі ў лагеры. За штамп у аэрапорце мігранты плацілі $ 110-$ 250.

Некаторыя прыйшлі пешшу, візы пратэрмінаваныя, разумеюць, што іх выкарыстоўваюць. Што распавялі мігранты з лагера пад Гродна
У лагеры ёсць цяжарныя жанчыны

Разумеюць, што Беларусь іх выкарыстоўвае

«Вялікая колькасць уцекачоў, якія знаходзяцца тут, разумеюць, што Беларусь выкарыстоўвае нас як зброю супраць Еўрапейскага саюза зараз, калі Еўрасаюз у канфлікце з Беларуссю», — расказаў адзін з курдаў Рэбаз Наджм Хама Саід для «Радыё Свабода». Або мігрантаў дэпартуюць, або яны патрапяць на тэрыторыю Еўропы, упэўнены ён. Яны спадзяюцца, што з увагі да правоў чалавека і правах бежанцаў Еўразвяз у рэшце рэшт здасца.

Паводле яго звестак, мігрантаў больш за 2000, яшчэ больш людзей працягваюць прыбываць да мяжы каля Брэста і Гродна. Кіламетрах у дзесяці ад лагера ёсць яшчэ 500−600 чалавек, якія чакаюць магчымасці прыйсці. Распаўсюджваецца інфармацыя, што ў гэтым месцы Еўразвяз можа адкрыць мяжу і пусціць да сябе, распавёў мужчына.

Міліцыя дапамагае секчы дрэвы

Беларуская міліцыя сама дазволіла мігрантам секчы дрэвы ў лесе на мяжы, і нават дапамагла, распавёў Ребаз Наджм Хама Саід. Пры гэтым хадзіць секчы дрэвы вялікім натоўпам міліцыя не дае.

Гедзіч: вінаваты Захад

Афіцыйны беларускі бок пачаў прывозіць у лагер гуманітарную дапамогу: за два дні тут раздалі пяць тонаў грузаў - ваду, кансервы, коўдры. Дапамогу арганізаваў Савет Рэспублікі, беларускі Чырвоны Крыж, прыязджаў БРСМ.

«Аказваем дапамогу тым, хто ў сілу пэўных абставін тут апынуўся», — сказаў чалец Савета Рэспублікі і дырэктар Гродзенскага драматычнага тэатра Ігар Гедзіч. Ён нагадаў пра адказнасць Захаду, «які „ўчыніў пажар“» у краінах, адкуль бягуць людзі, і парушэнні еўрапейцамі гуманітарнага права. Гедзіч падкрэсліў, што ў Беларусь мігранты заехалі законна.

Некаторыя прыйшлі пешшу, візы пратэрмінаваныя, разумеюць, што іх выкарыстоўваюць. Што распавялі мігранты з лагера пад Гродна
Раздача дапамогі ў лагеры. Фота: Sputnik

Забраць дзяцей мігрантаў і перакрыць Еўропе газ. Што прапанаваў Лукашэнка

У бліжэйшы час Еўрасаюз можа ўвесці пяты пакет санкцый, піша Reuters. Яны могуць быць накіраваныя супраць 30 беларускіх фізічных і юрыдычных асоб, у тым ліку міністра замежных спраў Уладзіміра Макея, і кампаніі «Белавія». Таксама былі паведамленні пра тое, што Польшча можа цалкам зачыніць мяжу з Беларуссю. Гэта абурыла Аляксандра Лукашэнку. Ён прыгразіў тым, што можа закрыць транзіт праз Беларусь і перакрыць газ на транснацыянальным магістральным экспартным газаправодзе Ямал-Еўропа.

Чытайце таксама: Ночью «только прилетел камень», Литва вводит чрезвычайное положение, но «все законно». Что известно о ситуации с мигрантами на границе

Таксама ён сказаў, што цяжарным жанчынам з лагера давядзецца «нараджаць у нас». «Можа быць, папрасіць іх, каб яны ці аддалі нам дзяцей. Мы іх размясцілі ў санаторыі. А дзесьці, можа быць, і з маці», — сказаў ён на нарадзе 11 лістапада. Дзяцей мігрантаў, магчыма, размесцяць у адным з аздараўленчых лагераў, сказаў міністр адукацыі Ігар Карпенка, піша БелТА.

Мігрантам пачалі дапамагаць

За суткі 11 лістапада беларускія медыкі аказалі дапамогу чатыром уцекачам стацыянарна і 14 амбулаторна, піша БелТА са спасылкай на начальніка Галоўнага ўпраўлення арганізацыі медыцынскай дапамогі Міністэрства аховы здароўя Аляксея Шчарбінскага. Хуткая дапамога прыязджала ў лагер каля 20 разоў. Таксама 11 лістапада ў лагер пачалі прывозіць ваду ў цыстэрнах ад «Гроднаводаканала» і дровы.

Некаторыя прыйшлі пешшу, візы пратэрмінаваныя, разумеюць, што іх выкарыстоўваюць. Што распавялі мігранты з лагера пад Гродна

Чытайце таксама: «Острый гастрит». Медики рассказали о ребенке-мигранте в больнице

Еўрасаюз плануе правесці перамовы з ААН і Беларуссю па магчымасці рэпатрыяцыі мігрантаў праз Гродзенскі аэрапорт Гродна, паведаміла Reuters 11 лістапада са спасылкай на дыпламатаў.

Колькі доўжыцца крызіс на мяжы

Абвастрэнне сітуацыі з мігрантамі, якія спрабуюць незаконна перасекчы польскую, літоўскую і латышскую межы з боку Беларусі, доўжыцца некалькі месяцаў. Звяртаючыся да парламента 26 траўня, Аляксандр Лукашэнка казаў пра паслабленне кантролю на мяжы і проста заявіў: «Мы спынялі наркотыкі і мігрантаў - зараз будзеце самі іх ёсці і лавіць». Міністр замежных спраў Літвы Габрыэлюс Ландсбергіс назваў гэта адкрытай пагрозай. Плынь мігрантаў з Блізкага Усходу павялічыўся ў траўні. Польскія і літоўскія памежнікі штодня фіксавалі сотні спробаў незаконнага перасячэння мяжы. Памежная служба Беларусі ніяк не рэагавала і не спыняла парушальнікаў.

З пачатку года польскія памежнікі зафіксавалі больш за 30 тысяч спробаў незаконнага перасячэння мяжы. З іх больш за 3,5 тысяч чалавек у жніўні, амаль 7,7 тысяч у верасні і амаль 17,3 тысяч чалавек у кастрычніку. З 2 верасня ў 183 населеных пунктах Падляскага і Люблінскага ваяводства, прылеглых да мяжы з Беларуссю, дзейнічае надзвычайнае становішча.

Раніцай 8 лістапада вялікая група мігрантаў з рэчамі рушыла ў кірунку памежнага пераходу «Брузгі-Кузніца Беластоцкая». Замежнікаў суправаджалі людзі ў ваеннай форме са зброяй. Па розных ацэнках у групе знаходзілася ад 2000 да 4000 чалавек, у тым ліку дзеці і цяжарныя. Не дайшоўшы да пераходу, мігранты павярнулі ў лес і сталі там лагерам. Яны патрабуюць, каб Польшча прапусціла іх праз мяжу ў Нямеччыну. З польскага боку мяжу ахоўваюць войскі, паліцыя, памежнікі і спецслужбы. З 7.00 9 лістапада Польшча закрыла памежны пераход у Брузгах.

У найбліжэйшыя месяцы Беларусь планавала арганізаваць дадатковыя палёты з Блізкага Усходу. Гэта датычыцца і рэгіянальных аэрапортаў, перш за ўсё Гродна.

Чытайце таксама: