Рэдакцыя Hrodna.life папрасіла гродзенцаў расказаць аб тым, што іх бесіць ў горадзе. Мы атрымалі адказы пра дрэнныя дарогі, адсутнасць ліхтароў, перапоўненыя кантэйнеры для смецця. Былі і тыпова гродзенскія адказы: «цыбуліна» на Старым замку, «семашкіны» будынкі і рэканструкцыя «калгас-стайл». Замест адказу адзін чытач задаў пытанне: «А сэнс? Нешта зменіцца?» Гэтае ж пытанне мы адрасавалі мадэратару партала «Удобный город» Дзмітрыю Варнашову. Ён распавёў, чаму скардзіцца можна і трэба і як гэта зрабіць правільна.

Дарогі і ЖКГ бесяць больш за ўсё

Нам даслалі каля 50 паведамленняў - некаторыя чытачы дасылалі па некалькі незадаволенасцяў. Лідэрамі сталі: стан дарог — 12 паведамленняў або 24%, тратуары, — сем паведамленняў або 14% і недастатковае асвятленне — шэсць паведамленняў або 12%. Праблемы, па словах чытачоў, ёсць у самых розных частках горада.

Вось цытаты (мы ўнеслі ў аўтарскае напісанне мінімальныя праўкі):

  • Няма нармальнага тратуара ад СШ № 12 да дзіцячага садка № 30 — ідзі па гразі па калена або па дарозе з аўтамабілямі;
  • Стан дарог у двары Соламавай, 52, 60. Дарогі няма, суцэльныя ямы;
  • Дарогі!!! У многіх дварах! І масты з ямамі!!!;
  • Адрэзак шляху ад лазні да паліклінікі № 7 на вул. Хімікаў, няма тратуара, заўсёды лужыны і бруд;
  • Вуліца Гая, 17, рабілі ямачны рамонт, ям куча засталася;
  • Фолюш — дарожкі і асвятленне;
  • Дарогі ў Паўднёвым;
  • Што веладарожкі не прадуманы, а проста намаляваныя фарбай;
  • Рынак агародніны на паркоўцы на вуліцы Кляцкова каля 11 дома. Займаюць усю паркоўку;
  • Жудасны Румлёўскі мост;
  • Жудасныя тратуары і адсутнасць асвятлення ўсюды, двары заўсёды ў цемры;
  • У раёне Фарты адсутнічаюць дзіцячыя пляцоўкі;
  • Улетку няскошаная трава пад маім домам;
  • Дарога на Фолюшы пад крамай «Грошык». Калі яе адрамантуюць?
  • Дарогі ў раёне Камарова і Багуцкага. А яшчэ 4 дзіцячую паліклініку хочуць закрыць;
  • Модныя прыпынкі, якія прадувае, і курцы на прыпынках;
  • Ямы на дарогах і ў дварах;
  • Дарогі фу;
  • Бесяць аўтамабілісты, якія паркуюцца на ходніках або закрываючы пешаходную дарожку;
  • Вельмі дрэнная дарога па Скідзельскай шашы, а веладарожка проста адсутнічае;
  • Не хочуць усталёўваць пешаходны пераход на дарозе, якая небяспечная;
  • Дарогі на ўскраіне;
  • Веласцежкі на ходніках;
  • Паркоўка каля «Семашкі»;
  • Аўтамабілецэнтрычнасць;
  • Не хапае рамонту ў інтэрнаце. Канкрэтна — Курчатава, 6. Душ, кухні, туалет — [тут быў смайлік, які жахаецца];
  • Велізарная колькасць дробнага смецця, якое з’яўляецца, як пралескі, пасля пацяплення;
  • Тратуары на БЛК. Прычым з абодвух бакоў;
  • Дзіркі на дарозе, асабліва на Дзяржынскага і на мосце на Паповіча;
  • Дапатопныя кампостэры ў транспарце, па якіх трэба біць з усей моцы, або цягнуць квіток, які там захрас;
  • Адсутнасць безбар’ернага асяроддзя як ў жылых дамах і грамадскіх установах, так і на вуліцах.
Дарогі, цемра, "калгас-стайл" і "цётка з баянам". Што бесіць гродзенцаў і як гэта можна вырашыць
Ілюстрацыйнае фота Hrodna.life

Бесіць недахоп асвятлення

У горадзе, мяркуючы па паведамленнях гродзенцаў, не хапае асвятлення.

  • Цемра ў горадзе;
  • Ва ўсіх старых раёнах горада асветленасць ніякая;
  • Частковая адсутнасць ліхтароў у дварах старых раёнаў;
  • Стан ходнікаў на прашпекце Будаўнікаў і адсутнасць там асвятлення мяне бесіць. Узімку пасля 16.00 там забіцца можна.

Бесяць смеццевыя кантэйнеры

«Нашы гродзенскія смеццезборныя пляцоўкі [бесяць]. Гадоў пяць-шэсць [назад] іх увялі паўсюдна, мяне трэсла тады з самага пачатку. Калі галоўную ў маім жыцці смеццевую пляцоўку ўсталявалі замест дзіцячай пляцоўкі. Маёй дзіцячай пляцоўкі, на якой я гуляў у дзяцінстве, і якая з гадамі не губляла папулярнасць. Так і пасля ўстаноўкі сметніц дзіцячая пляцоўка не была цалкам ліквідаваная, і дзеці працягвалі гуляць побач са сметніцамі», — напісаў гродзенец аб пляцоўцы па вул. Янкі Купалы, паміж 46 і 54 домам, каля крамы «Еўраопт» і дзіцячага саду.

Па санітарных нормах смеццевая пляцоўка павінна быць на 25 метраў аддаленая ад дзіцячых пляцовак, пляцовак для адпачынку, спартыўных пляцовак, вокнаў жылых дамоў, даведаўся гродзенец. Але пасля ліста ў гарвыканкамам або на 115.бел ліквідавалі не смеццевую пляцоўку, а дзіцячую. «І цяпер няма дзіцячай пляцоўкі, а ёсць пачварныя сметніцы, якія кожны дзень уганяюць мяне ў стан неўрозу і дэпрэсіі < … > Вароны і бамжы з чайкамі ніколі не закрываюць за сабой вечка кантэйнераў, расцягваюць адходы па ўсёй ваколіцы. Старэнькія бабулі і дзядулі наадварот, не могуць адкрыць гэтыя здзеклівыя канструкцыі».

Гродзенец падзяліўся фатаграфіямі стану кантэйнераў у розных частках горада. Тым не менш, у героя быў і станоўчы досвед працы з гарадскімі службамі: дарожнае пакрыццё пасля яго звароту ў ДАІ аднавілі. Але і цяпер дарогу «рыюць», па яго словах, кожныя тры месяцы.

Гродзенцы хочуць дрэваў і туалет у цэнтры

Ёсць не незадаволенасці, а пажаданні. «Вельмі хацелася б, каб на канцавым прыпынку мікрараёна Вішнявец з’явіўся міні-рынак», — напісала гродзенка. «Мала дрэў», — піша гродзенец. «Адсутнасць прыбіральняў у цэнтры» не падабаецца яшчэ адной чытачцы. «Заўсёды бясіла празмернасць дзяржструктур у самым цэнтры горада. Яшчэ і абгароджаныя шлагбаўмамі. Турме таксама не месца ў цэнтры. Уся гэтая прастора павінна быць для людзей, а структуры выселеныя на больш далёкія рубяжы, як гэта зроблена з вуліцай Дубко», — прапануе наш чытач. «Турма ў цэнтры горада, ў якой яшчэ і парушаюцца элементарныя правы людзей, якія яшчэ нават не абвінавачаны», — згодная з ім чытачка.

Чытайце таксама:

Няма інфармацыі аб планах

Ёсць праблема і з інфармаваннем насельніцтва аб планах уладаў. «Поўная невядомасць з нагоды рамонту вуліцы Міцкевіча, да зімы знялі асфальт», — напісала гродзенка.

Гродзенцы хочуць выбараў

Ёсць група «палітычных» незадаволенасцяў:

  • чырвона-зялёныя сцягі на кожным кроку. А больш за ўсё — на «Красной звезде»;
  • тое, што горадам кіруюць тыя, каго не абралі гараджане на аснове конкурсу ідэй, праграм;
  • што мэра горада выбіраюць не жыхары горада;
  • адсутнасць крамы «Адметнасць» на Кірава, 3.
Дарогі, цемра, "калгас-стайл" і "цётка з баянам". Што бесіць гродзенцаў і як гэта можна вырашыць
Чырвона-зялёныя сцягі на кінатэатры «Красная звезда». Фота: yandex.net

Тыповыя гродзенцы

Ёсць тыпова гродзенскія незадаволенасці: «цыбуліна» на Старым замку, набярэжная, «якую не могуць класна зрабіць», рамонт дамоў старога фонду ў стылі «калгас-стайл». «Яшчэ цеця з баянам і шансонам у каралеўскім горадзе», — лічыць чытачка. «Мяне жудасна раздражняюць загароджанні ў горадзе. І семашкіны будынкі. І замак», — напісаў падпісчык.

Якія праблемы вырашыць не атрымаецца

 — Праблем шмат — і самых разнастайных, — пракаментаваў Дзмітрый Варнашоў, мадэратар партала «Удобный город». Некаторыя з іх у нашай сітуацыі ў прынцыпе невырашальныя — напрыклад, «горадам кіруюць не тыя, каго абралі». Пытанні, якія так ці інакш сыходзяць у плоскасць палітычную (напрыклад, празмернасць чырвона-зялёных сцягоў у горадзе і інш.), вырашыць толькі з дапамогай петыцый на сённяшні дзень немагчыма (як і да 2020 года). Пры гэтым такія петыцыі дазваляюць прыцягнуць увагу грамадскасці да праблемы, запытаць меркаванне дзяржоргана і інш.

Астатнія праблемы — стандартны набор жыллёва-камунальных праблем, распавёў Дзмітрый. «Зразумела, ёсць свая спецыфіка — Стары замак, Румлёўскі мост, набярэжная. Але ў любым беларускім горадзе можна знайсці падобныя праблемы — жыхары Гродна ў гэтым не самотныя».

Што тычыцца празмернасці структур у цэнтры — гэта стандартная схема, калі ў цэнтры горада сканцэнтраваныя асноўныя дзяржаўныя органы. Турма ў цэнтры горада — гэта асаблівасць Гродна. Хоць у Оршы таксама ў цэнтры да канца 1980-х гадоў у будынку езуіцкага калегіума таксама размяшчалася турма. Аднак у наступным там правялі рэстаўрацыю, і турму перанеслі з цэнтра. Але да Гродна гэтая тэндэнцыя пакуль не дайшла.

Ці пакараюць за зварот?

З часткай гэтых праблем можна змагацца, лічыць Дзмітрый. Нягледзячы на палітычную сітуацыю ў краіне, інстытут зваротаў грамадзян па-ранейшаму працуе і дзяржорганы абавязаны разглядаць іх і накіроўваць адказы. «Прынамсі, нам невядомыя выпадкі, калі грамадзян прыцягвалі да якой-небудзь адказнасці за тое, што яны напісалі звароты».

Дзмітрый успомніў кейс гродзенскага блогера Вадзімаці, калі яго асудзілі па адміністрацыйным артыкуле на 15 сутак. Тады прычынай новага пратаколу нібыта стаў яго званок у службу «115» 13 жніўня і нецэнзурныя выказванні з нагоды ЖКГ і гарвыканкама. Але нецэнзурная лаянка на адрас службовых асоб пры выкананні - гэта незаконна, таму гэты кейс не зусім выкарыстоўваецца і ў дачыненні да агульнай сітуацыі, лічыць Дзмітрый. Спрагназаваць, ці будуць караць за гарадскі актывізм пры вырашэнні лакальных праблем, ён пакуль не бярэцца.

Якія праблемы можна вырашыць

Вырашыць можна пытанні, якія не патрабуюць істотных фінансавых выдаткаў, дзе ёсць відавочныя парушэнні. «Хуткасць рашэння праблемы залежыць ад таго, наколькі яе рашэнне патрабуе вялікіх фінансавых выдаткаў. Напрыклад, калі ў двары дома нерэгулярна вывозяць смецце, кантэйнеры перапоўненыя — у нас на сайце ёсць некалькі прыкладаў петыцый на гэтую тэму (напрыклад, у Дзяржынску, Заслаўі, Віцебскім раёне і інш.). Вельмі эфектыўна ўсё вырашаецца, вінаватых караюць, смеццявозы закупляюцца. Таму што перапоўненасць кантэйнераў можа сведчыць аб сістэмнай хранічнай праблеме мясцовай арганізацыі абслуговай ЖКГ», — распавёў Дзмітрый.

Дарогі, цемра, "калгас-стайл" і "цётка з баянам". Што бесіць гродзенцаў і як гэта можна вырашыць
Дзмітрый Варнашоў у Гродне. Фота: асабісты архіў героя

Ёсць шэраг больш маштабных праблем, якія праз зварот вырашыць немагчыма. Напрыклад, добраўпарадкаванне набярэжнай — гэта пытанне больш стратэгічнае. «Гэта мерапрыемства, якое неабходна планаваць. А планаванне мае пэўныя тэрміны і дэдлайны. Напрыклад, кожны выканкам павінен зацвердзіць план добраўпарадкавання населенага пункта на бягучы год. У канцы 2021 года ў Гродне ўжо быў распланаваны і зацверджаны бюджэт на 2022 год. Калі гаворка ідзе пра тое, каб паўплываць на тое, каб нейкую набярэжную ці дарогу рэканструявалі, трэба ўжо цяпер нагадваць выканкаму і адказным структурам, каб гэтыя працы ўключылі ў план на 2023 год», — распавёў Дзмітрый.

Дзмітрый Варнашоў прапануе выкарыстоўваць партал «Удобный город». «Перавага працы з нашым парталам заключаецца ў тым, што мы дапамагаем юрыдычна абгрунтаваць праблему. Вяртаючыся да тэмы смецця, ёсць шэраг нарматываў і патрабаванняў: з якой перыядычнасцю павінен смецце вывозіцца, у якім стане павінны знаходзіцца кантэйнеры. Гэта ўсё замацавана. Калі напісаць: „У мяне тут смецце не вывезлі“ — гэта адна гісторыя. А калі: „У мяне не вывезлі смецце, былі парушаныя такія патрабаванні, просім прыцягнуць вінаватых да адказнасці і забяспечыць выпраўленне гэтай сітуацыі“ — працуе крыху па-іншаму».

Куды скардзіцца?

  1. Сайт 115.бел. Да яго можна звяртацца для вырашэння самых простых бытавых пытанняў. Пры гэтым ёсць асобны рэгламент, зацверджаны Міністэрствам ЖКГ, які рэгулюе парадак работ з заяўкамі. Пытанні, па якіх можна звяртацца: аказанне ЖКГ-паслуг, абслугоўванне жыллёвага фонду, прыдамавой тэрыторыі. Бываюць выпадкі, калі заяўкі ігнаруюць або пішуць, што грошай няма — рабіць не будзем, распавёў Дзмітрый. Тады можна пераходзіць да зваротаў і петыцый.
  2. Петыцыі і звароты. Можна напісаць індывідуальны зварот — няма розніцы, будзе яно электронным або пісьмовым. Можна стварыць калектыўны зварот. Подпісы пад ім можна збіраць у інтэрнэце, можна — часткова ў інтэрнэце, часткова — на паперы. На партале «Удобный город» запусцілі сэрвіс дапамогі падрыхтоўкі петыцый — з ім скласці зварот прасцей.
  3. Паходы на асабісты прыём. Адзін з спосабаў вырашэння мясцовых праблем — гэта запіс на асабісты прыём. «У адпаведнасці з Законам „Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб“, вусны зварот, які вы агучваеце — адзін з спосабаў падачы звароту, ён таксама павінен разглядацца».
  4. Званок на прамую лінію таксама можна выкарыстоўваць для данясення інфармацыі аб хвалюючай вас праблеме.
  5. Асвятленне ў СМІ. «Ёсць практыка: калі нешта апублікуюць у Telegram-канале, чыноўнікі і работнікі ЖКГ пачынаюць „чухацца“, каб сітуацыю выправіць. У вырашэнні складаных комплексных пытанняў без асвятлення ў СМІ далёка не пойдзеш. <… > Добра працуе зварот і ў дзяржаўныя СМІ. Ёсць указ прэзідэнта ад 05.12.1997 № 630, у адпаведнасці з якім кіраўнікі дзяржорганаў павінны рэагаваць на праблемы, апублікаваныя ў дзяржСМІ», — рэкамендуе Дзмітрый.

Некалькі парадаў:

Разбярыцеся ў кампетэнцыі органаў і зразумейце, куды звяртацца

«Існуе праблема, калі ў любой незразумелай сітуацыі людзі пачынаюць пісаць у Міністэрства, Савет Міністраў і г. д. Гэта не зусім правільна. Калі пісаць адразу ў рэспубліканскія органы, ліст альбо адправяць назад у выканкам (іншую кампетэнтную арганізацыю), альбо адкажуць, але гэты адказ ужо нельга будзе абскарджваць у парадку звароту скаргаў у вышэйстаячы орган, а толькі ў судзе. Таму пачынаць трэба, напрыклад, з адміністрацыі раёна. Тады будзе яшчэ дзве інстанцыі і можна будзе абскардзіць гэтыя рашэнні без судовага парадку — напрыклад, у гарвыканкаме, аблвыканкаме», — раіць Дзмітрый.

Калі ігнаруюць — ідзіце вышэй

Калі арганізацыя або дзяржорган па нейкай прычыне ігнаруюць звароты, можна свядома адправіць зварот у вышэйстаячы орган, або орган, да чыёй кампетэнцыі пытанне не адносіцца, разумеючы, што орган перашле зверху зварот органу, які вас ігнаруе. Праігнараваць такі зварот будзе складаней.

Фіксуйце ўсе факты і захоўвайце адказы

Калі ёсць яма — сфатаграфуйце яе, вымерайце глыбіню рулеткай. Міргае ліхтар — здыміце яго на відэа. З такімі фактамі зварот становіцца больш пераканаўчым.

Перавага зваротаў у тым, што калі ў вас ёсць дакумент з інфармацыяй, а абяцанае не зроблена, яго можна прыкласці да звароту і яшчэ раз спытаць з органа.

Адказ можна абскардзіць. Таксама з яго можна атрымаць іншую інфармацыю па прававым рэгуляванні пэўных пытанняў, і выкарыстоўваць яе ў далейшым.

Улада павінна быць зацікаўлена даведвацца аб праблемах

Дзмітрый прапануе звяртацца са сваімі кейсамі - яны з калегамі паспрабуюць разабрацца. Ён звяртае ўвагу, што чыноўнікі могуць і не ведаць аб існуючай праблеме. Таму зварот спрыяе інфармаванню ўлады аб яе наяўнасці. Да таго ж, тымі ж сэрвісамі карыстаюцца і прыхільнікі ўлады. Пры адсутнасці незалежнай сацыялогіі ў краіне звароты — ледзь не адзіны спосаб для ўлады атрымаць фідбэк аб сваёй дзейнасці. Улада павінна быць зацікаўлена даведвацца аб праблемах, каб у наступным зэканоміць грошай на ліквідацыі наступстваў. Адказваючы на пытанне гродзенца «што зменіцца», Дзмітрый заўважыў: «Калі нічога не спрабаваць рабіць, то нічога і не зменіцца».