30 гадоў таму былы брыгіцкі касцёл вярнулі вернікам. Усе алтары ў ім знішчылі ў 1950-я, калі храм прыстасавалі пад склад. Да жніўня 2020, калі тут будуць святкаваць юбілей адраджэння касцёла, адновяць галоўны алтар. Аб працэсе аднаўлення Hrodna. life распавёў ксёндз Антоній Грэмза, рэктар касцёла.

Перажыў рэвалюцыю і дзве вайны, але знік у мірны час

Галоўны алтар брыгіцкага касцёла пабудаваў гродзенец Георгій Цельг у 1646 годзе. Алтар быў зроблены з чорнага дрэва і пакрыты лакам. Яго ўпрыгожвалі кручаныя пазалочаныя калоны. У цэнтры алтара быў галоўны абраз — Дабравешчанне Панны Марыі. Абраз быў здымны. Пад ім, у паглыбленні алтара, вісеў другі абраз — Маці Божая Снежная. Зверху і знізу алтар ўпрыгожвалі статуі святых — Аўгустына, Уладзіслава, Казіміра і Войцеха. Наверсе ў цэнтры стаяла статуя Міхаіла Арханёла з мячом і вагамі. Побач з ім размяшчаліся анёлы.

«Алтар быў упрыгожваннем касцёла. Вельмі ён быў прыгожы і шыкоўны», — кажа ксёндз Антоній. Паводле яго слоў, за ўвесь час існавання касцёла алтар не перабудоўвалі. Ён заставаўся нязменным з XVII стагоддзя.

Алтар перажыў рэвалюцыю і дзве сусветныя вайны. Яго разбурылі ў 1950-я. Тады ўлады зачынілі храм і прыстасавалі памяшканні пад бальнічныя склады. Манашкам-назарэтанкам удалося вынесці іконы. Іх схавалі ў Бернардзінскім касцёле. Але стары арган і алтары вынесці было немагчыма.

«На той момант у касцёле было 5 алтароў. Усе іх разабралі і аддалі ў нацыянальныя музеі, у Мінск і кудысьці яшчэ. Мы да канца не ведаем, куды», — кажа ксёндз Антоній.

Гісторыя вяртання «брыгітак»

З 1950 года ў касцёле былі склады. Спачатку імі карысталася абласная бальніца, потым — псіханеўралагічны дыспансер. Антоні Грэмза распавядае, што ўлады збіраліся зрабіць у храме канцэртную залу і галерэю. Але да гэтага справа не дайшла.

Касцёл вярнулі вернікам толькі ў 1990-м. За 40 гадоў, што касцёл выкарыстоўвалі ў якасці склада, тут знішчылі ўсё ўнутранае аздабленне. Пусты касцёл асвяцілі і за два гады зрабілі рамонт. Але алтароў у храме не было да гэтага часу. Аб іх выглядзе можна судзіць толькі па старых фатаграфіях інтэр'ераў храма. Часткова захаваліся толькі фрагменты алтароў.

Амаль год працы

«З 2007 года, калі я стаў рэктарам гэтага храма, думаў пра аднаўленне [алтароў]. Касцёл аднаўлялі этапамі: спачатку фасады, потым дах, чарапіца, частку ікон вярнулі. Прыйшоў час аднавіць алтар. Ён будзе той жа формы і канструкцыі, як XVII стагоддзі. У нас ёсць захаваныя фатаграфіі алтара. Паводле іх і аднаўляем».

З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя

Аднаўляць галоўны алтар касцёла пачалі ў верасні 2019 года. Цяпер яго робяць не з дрэва, а з каменных блокаў, пакрытых венецыянскім мармурам. Па словах ксяндза Антонія, так будзе мацней і алтар даўжэй паслужыць.

З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя

Алтар робяць мясцовыя майстры. Раней яны аднаўлялі алтары ў Беліцы і ў Вярэйках. Да працы ў брыгіцкім касцёле прыйшлі з вопытам.

Змена абразоў на алтары — традыцыя

Да пачатку траўня ўжо гатовыя калоны і ікона маці Божай Снежнай. Яна, як і раней, размешчаная ў паглыбленні алтара. Толькі цяпер ікона будзе «выязджаць» механічна. Раней яе здымалі ўручную.

Икона Матери Божьей Снежной
Абраз Маці Божай Снежнай

Змена абразоў на алтары — традыцыя брыгіцкага касцёла. У вялікія рэлігійныя святы і ў дні ўшанавання Марыі адкрывалі «ўнутраны» абраз Маці Божай Снежнай. У астатнія дні ён быў зачынены «верхнім», Благавешчанскай абразом. Гэты абраз галоўны ў храме — брыгіцкі касцёл называецца храмам Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі. Знешні абраз будзе 5 метраў вышынёй і 2,5 метры ў шырыню.

З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя
З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя
З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя
З нуля па старых фатаграфіях: у Гродне аднаўляюць алтар XVII стагоддзя

Да 30-годдзя вяртання храма

«Фігураў пакуль не рабілі, яны вельмі дарагія. З часам зробім, вернем іх на ранейшае месца. Трэба, каб алтар быў адноўлены цалкам, — кажа Антоні Грэмза. — Думаю, гэта будзе вялікай падзеяй і для храма, і для гараджан. Гэта сімвал аднаўлення».

У 2020 спаўняецца 30 гадоў, як храм вярнулі вернікам. Аднаўленчыя работы аплачваюцца з ахвяраванняў прыхаджан і сродкаў спонсарскай дапамогі. Галоўны алтар адкрыюць у жніўні 2020. З часам плануецца аднавіць астатнія 4 алтары.

Чытайце таксама:

Марыя Гажыч: мастачка, якая памяняла выставы ў Сан-Францыска на кляштар у Гродне

Древние иконы и лямус без единого гвоздя. На экскурсию о наследии бригиток в Гродно пришли больше сотни гродненцев

«Стать тенью художника». Гродненский мастер реставрирует картину из Бригитского монастыря

Подвалы Бригитского костёла переделали в музей и место встреч для молодёжи

Костел, где верующие учат ксендза. Как в Гродно 20 лет проходит месса для глухонемых

Перадрук матэрыялаў Hrodna.life магчымая толькі з пісьмовага дазволу рэдакцыі. Кантакт info@hrodna.life