Гродзенская тытунёвая фабрыка «Нёман» на фоне санкцый наладзіла ўласную вытворчасць запчастак для абсталявання. Раней іх закуплялі за мяжой. Пра гэта распавёў памочнік прэзідэнта — інспектар па Гродзенскай вобласці Канстанцін Бурак у інтэрв’ю тэлеканалу «Гродна Плюс». Праўда, цалкам замяніць імпарт не ўдалося.
Як беларускія прадпрыемствы выходзілі з «санкцыйнага крызісу»
Канстанцін Бурак распавёў, што ў 2022 годзе ў Беларусі працавала антысанкцыйная камісія і аператыўна-сітуацыйны штаб, куды ён і ўваходзіў. Паводле яго слоў, у першы час штаб збіраўся практычна штодня — абмяркоўвалі самыя вострыя пытанні і аператыўна шукалі рашэнні. Гэта, сцвярджае ён, дазволіла захаваць каля 80% даходаў, якія маглі быць страчаныя на заходніх і ўкраінскім рынках.
Як на «табачцы» ўкаранілі свае дэталі
У якасці прыкладу Канстанцін Бурак прывёў Гродзенскую тытунёвую фабрыку «Нёман», дзе была пастаўлена задача наладзіць вытворчасць запчастак для высокатэхналагічнага абсталявання ўнутры краіны, і прадпрыемства паспяхова ўключылася ў гэтую працу. Праўда, цалкам замяніць імпарт не ўдалося, аднак зараз прадпрыемства самастойна вырабляе каля паўтары тысячы дэталяў на ўласных магутнасцях.
— Прывяду канкрэтны прыклад. Адна з дэталяў — пластыкавая, параўнальна простая, але крытычна важная для працы абсталявання. Да санкцый яе закупачная цана складала 440 еўра за адзінку. Пасля асваення ўласнай вытворчасці кошт аналагічнай дэталі знізіўся да 6 еўра, — сказаў ён.
Таксама Бурак адзначыў, што ёсць і зваротныя прыклады. Паводле яго слоў, на некаторых прадпрыемствах Гродзеншчыны сітуацыя застаецца складанай. — Пры наведванні аднаго з такіх прадпрыемстваў стала відавочна, а прадукцыя не карыстаецца попытам, паколькі яе цана ў тры разы вышэйшая, чым у канкурэнтаў. Пры гэтым кіраўніцтва не змагло даць уцямнага адказу на пытанні аб зніжэнні сабекошту або аптымізацыі закупак сыравіны. Больш за тое, праз некалькі гадоў пасля ўвядзення санкцый у прадпрыемства так і не з’явіўся чоткі пакрокавы план выхаду з крызісу, — адзначыў Бурак.
Калі Гродзенская тытунёвая фабрыка патрапіла пад санкцыі
Гродзенская тытунёвая фабрыка «Нёман» уваходзіць у склад «Белдзяржхарчпрама». Кантрольны пакет акцый завода ў 100% (уключаючы прамое і ўскоснае валоданне) належыць Дзяржкаммаёмасці. Прадпрыемства знаходзіцца пад санкцыямі ўжо амаль пяць гадоў.
9 жніўня 2021 года Упраўленне па кантролі за замежнымі актывамі Міністэрства фінансаў ЗША (OFAC) увяло санкцыі супраць 23 фізічных асоб і 21 юрыдычнай асобы. Сярод іх была і Гродзенская тытунёвая фабрыка «Нёман».
У верасні 2021 года кампанія «British American Tobacco» спыніла супрацоўніцтва з гродзенскай тытунёвай фабрыкай «Нёман». Прычынай назвалі санкцыі і абвінавачванні BAT у парушэннях правоў чалавека і незаконным гандлі. Пазней прадпрыемства дадалі ў шосты пакет еўрапейскіх санкцый.
Тады сцвярджалася, што з-за санкцый на прадпрыемстве ўзніклі праблемы з сыравінай — яна пастаўлялася з больш чым 20 краін, у тым ліку Швейцарыі, Францыі, ААЭ, Бразіліі, Азербайджана, Малдовы. У 2020 годзе сігарэтную паперу прывозілі, мяркуючы па тэндарах, з Аўстрыі, Германіі, Чэхіі, а паперу для абадка (корак) годам раней — з Аўстрыі, Германіі, Італіі.
Сыравіну тады тытунёвая фабрыка планавала закупляць у Азіі. Нетытунёвыя матэрыялы, якія выкарыстоўваюць у вытворчасці сігарэт, фабрыка закупляла ў тым ліку ў Чэхіі, Аўстрыі, Германіі, Італіі, Францыі, Літве, Грэцыі, Венгрыі. Гэта ў тым ліку сігарэтная папера, кардон для ўкладышаў, алюмініевая фальга, клей, разрыўныя стужкі, этыкеткі з кардону для пачкаў, а таксама дэталі для станкоў.
