Спадчына

Забытыя будынкі Гродна: карчма, якую знеслі для аблвыканкама

Мала хто ведае, што дзевяціпавярховая махіна аблвыканакама — гэта два будынкі, прыбудаваныя адзін на другога ў 1980 годзе, а яшчэ ў канцы 70-х побач стаяў старадаўні 200-гадовы дом.

Правая частка выканкама паўстала ў канцы 60-х на тэрыторыі былога сада пры палацы віцэ-губернатара (цяпер вядомы рэстаранам «Каралеўскае паляванне»).

Аблвыканкам шчыльна падыходзіў да вуліцы Гараднічанскай, якая тады не заканчвалася скрыжаваннем з Тэльмана ды Карбышава, а бегла да самай Гараднічанкі, перасякаючы вуліцу Ажэшкі. На месцы сучаснай левай часткі аблвыканкама знаходзілася двухпавярховая карчма «Nędza» («Галеча»), пабудаваная ў 1770-я гады. Яна складалася з кампактнага двухпавярховага мураванага будынка гасцініцы і выцягнутай, прамавугольнай у плане драўлянай стайні з цагляным каркасам, якая прылягала да дваровага фасада. Будынкі былі накрыты высокімі двухсхільнымі дахамі.

[irp posts="16 386″ name="Некалькі словаў пра перспектыву або Як зноў зрабіць архітэктуру Гродна адным цэлым"]

На пачатку XIX ст. былую карчму перабудавалі пад будынак кантрольнай палаты. Тут працавалі: праўленне таварыства ўзаемнага крэдыту (1894 г.), фотамайстэрня Краўзэля (з1908 г.), казённая вінная лаўка Заморскай. У 1920−30-х гг. у будынку знаходзіліся: крама таварыства «Jutrzenka», рэстаран «Jar» Я. Зінко, Гродзенскае аддзяленне Варшаўскага гандлёва-прамысловага банка, гандлёвы кааператыў «Lech», «Клуб дзяржаўных служачых», рэстаран «Пад зоркаю».

Пасляваенным гродзенцам карчма запомнілася як афіцэрская сталовая ды крама гарпрамгандлю «Детские игрушки». Карчма аказалася нечаканай ахвярай «пашырэння» гродзенскага аблвыканкама. У прынцыпе, такой самай ахвярай стаў і сам аблвыканкам, бо ягоны першы будынак, узведзены каля сярэдзіны 1960-х гг., выглядаў досыць цікава.

Прыкладна так выглядала карчма «Галеча» адразу пасля пабудовы ў часы Антонія Тызенгаўза.1770-я гг.
Фота карчмы ў пачатку ХХ ст. Правей сад і палац віцэ-губернатара Масімовіча.
Карчма цудоўна глядзелася разам з будынкам мясной крамы праз вуліцу Сацыялістычную.
У 1920 г. палякі трымалі ў былой карчме штаб гродзенскай крэпасці.
На гэтым міжваенным здымку добра бачная шыкоўная ўваходная частка карчмы.
Фота 1950-х гг. Асабліва цікава глядзеўся зрэзаны вугал карчмы з боку Гараднічанкі.
Бакавы фасад карчмы адкрываўся прыгожымі вітрынамі.

[irp posts="15 697″ name="Вуліца Кляшторная, якую «дабіў» Дом быту: як выглядала, куды знікла і чаму яе трэба аднавіць"]

З аблвыканамам карчма глядзелася не так і дрэнна. Ды і палавінку аблвыканакама ў гістарычным цэнтры таксама можна было трываць. Глядзеўся як такі сучасны хмарачос, а не як цяперашняя сцяна.
Карчма, аблвыканкам і тэрасы на беразе Гараднічанкі, якія праіснавалі крыху болей дзесяці гадоў. Пасля іх засыпалі, будуючы плошчу Леніна.
Унікальнае фота Наталлі Дораш. Хлопчыкі з’язджаюць па Гараднічанскай да ракі. За імі пралёт Гараднічанскай паміж «старым» выканкамам і карчмой. 1970-я гг.
Разбурэнне карчмы, зафіксаванае з-за мура. 1978 г.

Такая фіксацыя разбурэння будынкаў у 1960−70-х гг. — даволі рэдкая з’ява. Фатографам маглі зацікавіцца — нашто фатаграфаваць непатрэбнае староцце, на змену якому ідуць новыя шматпавярховікі. На другім плане таксама пазней знішчаны трохпавярховы будынак на Сацыялістычнай.

Будаўніцтва другой паловы аблвыканкама на месцы былой карчмы ў 1979 г.
Падзяліцца

Апошнія запісы

Тры Белавежскія пушчы. Як агароджы на мяжы змяняюць лес і жывёльны свет у Беларусі, Польшчы і паміж платамі

Белавежская пушча сёння раздзеленая не на дзве, а насамрэч на тры часткі: беларускую, польскую і…

31 сакавіка 2025

«Трэнд — мацоўня, здароўе». Задалі адны і тыя ж пытанні металістам з Беларусі і Польшчы

Ужо некалькі дзесяцігоддзяў метал-музыка аб'ядноўвае людзей не толькі адных музычных прыхільнасцяў, але і падобнага светапогляду.…

26 сакавіка 2025

У гродзенскім ГЦ развяліся прусакі. Куды звяртацца, калі заўважылі насякомых у кафэ ці ў сябе дома

У ГЗК Triniti гродзенцы заўважылі прусака — насякомае бегала па канапе ў зоне фуд-корту. Hrodna.life…

26 сакавіка 2025

«Магчыма, будзе і новы матэрыял». Вакаліст гурта Ulis Слава Корань расказаў, як эміграцыя не дае яму пісаць

Беларускі гурт Ulis праіснаваў больш за 20 гадоў. Яго спадчына жыве - музыканты робяць каверы,…

20 сакавіка 2025

«Мама выпісвала фальшывыя дакументы і дапамагала трапіць у Польшчу». Рэпатрыянтка — пра дзяцінства ў Гродне і эміграцыю ў 1946-м

Крысціна Мішчук (Пянткоўская) нарадзілася ў 1933 годзе ў Гродне ў сям'і мясцовай інтэлігенцыі. Каталічка. Тата…

18 сакавіка 2025

«Мая зямля — што хачу, тое і раблю». З’ездзілі ў польскую вёску ля мяжы з Беларуссю, куды стараста запрашае жыць усіх ахвотных

У 500 метрах ад плота, узведзенага на польскім баку мяжы з Беларуссю, стаіць вёска Азяраны…

17 сакавіка 2025