У свеце набірае абароты гонка вакцын ад COVID-19. Масавыя прышчэпкі запусцілі Вялікабрытанія і Расія. Першымі прэпарат павінны атрымаць лекары, настаўнікі і іншыя спецыялісты груп рызыкі, якія працуюць штодня з вялікай колькасцю людзей.

Наколькі бяспечная хуткасная распрацоўка вакцын і як быць людзям, якія не могуць атрымаць прышчэпку з-за супрацьпаказанняў? Гэтыя і іншыя пытанні абмеркавалі на вебінары для журналістаў эксперты Сусветнай арганізацыі аховы здароўя і Чырвонага крыжа. Карэспандэнт Hrodna.life запісала самае карыснае з гэтага размовы.

48 вакцын у свеце на сённяшні дзень праходзяць клінічныя выпрабаванні, некалькі вытворцаў знаходзяцца на апошняй стадыі тэстаў, заявіў на сустрэчы эксперт па вакцынацыі Еўрапейскага рэгіянальнага бюро СААЗ Алег Бяняш. Пры гэтым традыцыйна распрацоўка любога прэпарата займае каля 10 гадоў, а, напрыклад, над вакцынай Pfizer/BioNTech спецыялісты працавалі толькі 10 месяцаў. Вялікабрытанія ўжо ўхваліла яе для шырокага прымянення.

Людзі ва ўсіх краінах свету ставяцца да вакцын ад каранавіруса з асцярогай праз хуткасць іх распрацоўкі. «Няма ні аднаго медыкамента або вакцыны, якія не выклікалі б пабочных эфектаў. Мясцовае пачырваненне, лёгкая тэмпература — гэта нармальна, — тлумачыць Алег Бяняш. — Анафілактіческій шок — вельмі рэдкая з’ява, ён падкантрольны, і калі лекар ці медсястра ведаюць, як паступіць, не павінен прывесці да смерці. Гэта тая цана, якую грамадства плаціць, каб абараніць сябе».

Анафілаксія — неадкладная цяжкая алергія, якая выклікае спазм бронх, сасудаў і падзенне ціску, і можа прывесці да смерці, калі не адрэагаваць адразу. Такая алергія можа ўзнікнуць на любыя лекі. Існуе спецыяльная сістэма нагляду па ўсім свеце, якая збірае дадзеныя аб такіх рэакцыях.

«Зараз мы сталі больш адкрытымі, мы гаворым пра рызыкі, і мы напалохалі насельніцтва: „Чаму я? Для сябе я хачу 100% [гарантый бяспекі вакцыны — Hrodna.life]“. Але так не бывае», — кажа прадстаўніца Сусветнай арганізацыі аховы здароўя ў Расіі, лекарка агульнай практыкі Меліта Вуйновіч.

«Якасць вымяраецца не краінай». Спецыялісты аб расійскай вакцыне

У Беларусі маюць намер выкарыстоўваць расейскую вакцыну «Спутник V». Зараз яна знаходзіцца ў трэцяй фазе клінічных выпрабаванняў. У Беларусі гэтым прэпаратам з пачатку кастрычніка 2020 года прышчапляюць добраахвотнікаў. Трэцяя фаза азначае, што частка добраахвотнікаў атрымліваюць прэпарат, частка — плацэба без дзеяння супраць COVID-19. Добраахвотнікі, якія атрымалі плацебо, затым выступаюць у якасці кантрольнай групы.


Официально: в Беларуси 1588 новых случаев коронавируса за сутки. Минздрав планирует вакцинировать до 2 млн человек в 2021 году


Стваральнікі расійскай вакцыны заявілі пра намер падаць свае распрацоўкі іншым краінам. Іншая расійская вакцына, «ЭпиВакКорона», таксама праходзіць трэцюю фазу клінічных выпрабаванняў, а першыя дзве фазы чакаюць нацыянальную ўмоўную рэгістрацыю.

«У сённяшнім глабалізаваным свеце ацэньваць якасць па краіне паходжання неправамерна, — упэўнены Алег Бяняш. — Якасць вымяраецца не краінай, а стандартамі і працэдурамі, якія выконвае або не выконвае той ці іншы вытворца. Працэдуры СААЗ адны і тыя ж для вытворцы з Расіі і з іншых краін».

Фота ілюстрацыйнае / pixabay.com

Экстраная і стандартная рэгістрацыя вакцыны

Паскораная працэдура рэгістрацыі пачынаецца тады, калі ёсць упэўненасць, што ў 10 000 чалавек не будзе пабочных праяў, што вакцына абараняе ад віруса — пасля яе захворвае невялікая колькасць прышчэпленых і яны не паміраюць. Усе дадзеныя назіранняў за прышчэпленымі трапляюць у рэгулятарны орган. Калі паступае сігнал, што нешта не так, прычыну здарэння высвятляюць і вакцынацыю могуць спыніць.

У сітуацыі пандэміі ідзе гаворка аб пастаўках вакцыны ў надзвычайных умовах. Такая працэдура ў СААЗ прадугледжана. Яна паўтарае стандартную, але ўлічвае, што ёсць дадзеныя назірання пацыентаў толькі за апошнія 3−6 месяцаў. Для поўнай рэгістрацыі трэба разглядаць вакцыну ў дынаміцы, назіраць доўгі час, з’яўляецца ці імунітэт, ці ёсць пабочныя праявы на позніх стадыях.

«Калі ў клінічных выпрабаваннях удзельнічаюць 30 000 чалавек, мы можам упэўнена ўлоўліваць пабочныя праявы частатой 1 на 10 000. Але мы ведаем, што анафілактіческій шок пры ўжыванні некаторых медыкаментаў сустракаецца 1 на 1 000 000 або 500 000. Мы яшчэ не назапасілі столькі прышчэпленых», — патлумачыў Алег Бяняш.

Акрамя рэгістрацыйных складанасцяў на шляху масавай вакцынацыі супраць каранавіруса паўстаюць праблемы захоўвання і транспартавання вакцын. Не хапае вытворчых магутнасцяў для ўпакоўкі. Не выключаны і памылкі пры масавай вакцынацыі, і нагрузка на сістэму аховы здароўя будзе велізарная, адзначыў Алег Бяняш.


«Как в аду. Каждый второй — с „короной“, работаем по 15 часов в день». Врач рассказала о второй волне коронавируса в поликлиниках Гродно


Пры гэтым трэба забяспечыць такую даступнасць вакцын насельніцтву, каб пад абаронай калектыўнага імунітэту апынуліся тыя, хто не можа зрабіць прышчэпку праз медыцынскія супрацьпаказанні, лічыць Меліта Вуйновіч.

Ці спрацуе вакцына, калі вірус мутуе

Спецыялісты пакуль не могуць ацаніць, наколькі ўстойлівы імунітэт чалавеку могуць даць вакцыны ад COVID-19: занадта мала часу прайшло з пачатку клінічных выпрабаванняў. Пакуль даследчыкі размяшчаюць толькі тэорыямі, заснаванымі на вывучэнні іншых коронавирусов.

Пажыццёвага імунітэту ад COVID-19 прышчэпка не дасць, але распаўсюджванне віруса змогуць спыняць тыя, хто перахварэў і вакцынаваныя людзі са сфармаваным часовым імунітэтам. У 2021 годзе такіх людзей стане больш, упэўненая прадстаўнік Сусветнай арганізацыі аховы здароўя ў Расіі Меліта Вуйновіч. Прагназаваць развіццё сітуацыі больш дакладна зараз немагчыма, дадала яна.

$ 1, укладзены ў вакцынацыю, дапамагае эканоміць $ 16 на лячэнні наступстваў заражэння

— паводле падлікаў Даўрона Мухамадзіева, доктара медыцынскіх навук, кіраўніка дэпартамента аховы здароўя па Еўрапейскім рэгіёне, Міжнародная Федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

COVID-19 муціруе, і гэты працэс тыповы для каранавірусаў. Але пакуль спецыялісты не заўважылі мутацый, якія б паставілі пад сумнеў эфектыўнасць існуючых вакцын, кажа Алег Бяняш.

«Ні адна вакцына, як і ні адны лекі, не могуць быць на 100% эфектыўнымі. Напрыклад, вакцына ад туберкулёзу не прадухіляе захворванне наогул, але прадухіляе яго цяжкую форму ў немаўлятаў, калі ім робяць прышчэпкі», — тлумачыць ён.

Калектыўны імунітэт будзе сфарміраваны, калі ў папуляцыі будуць прышчэплены не менш за 60% насельніцтва. «Як будзе расці колькасць людзей, не адчувальных да інфекцыі, так будзе зніжацца і распаўсюджванне», — патлумачыла Меліта Вуйновіч. На прыкладзе прышчэпак ад адзёру для дзяцей яна нагадала, што ў свеце рэгулярна бываюць ўспышкі гэтай хваробы, але яны не прымаюць характар пандэміі дзякуючы масавай вакцынацыі.

Вакцыну ад каранавіруса ў першую чаргу важна атрымаць медыкам, настаўнікам і любым спецыялістам, якія працуюць з вялікай колькасцю людзей. «Таму чакана, што арганізацыя доступу да вакцыне зойме час, групы насельніцтва будуць прыярытазавацца. Ёсць рэкамендацыі СААЗ, на якіх прынцыпах будаваць прыярытэтнасць. Калі мы будзем зніжаць смяротнасць, цяжкія формы — ужо будзе велізарны эфект», — лічыць Алег Бяняш.

Хто распавядаў аб вакцынацыі ў свеце на сустрэчы з журналістамі

  • Меліта Вуйновіч, прадстаўніца Сусветнай арганізацыі аховы здароўя ў Расіі, лекарка агульнай практыкі;
  • Алег Бенеш, тэхнічны спецыяліст (Умацаванне сістэм імунізацыі), Аддзел надзвычайных сітуацый у галіне грамадскай аховы здароўя і інфекцыйных хвароб Еўрапейскага бюро СААЗ;
  • Даўрон Мухамадзіеў, доктар медыцынскіх навук, кіраўнік дэпартамента аховы здароўя па Еўрапейскім рэгіёне, Міжнародная Федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца.

«Свет прывык абапірацца на тое, што медыцына можа перамагчы любое інфекцыйнае захворванне», — адзначыла Меліта Вуйнович. Вакцына не вызваліць чалавецтва за адзін раз ад пандэміі каранавіруса, таму расслабляцца з пачаткам масавай вакцынацыі не варта, дадала яна.

Чытайце таксама: Где в Гродно можно сдать тест на коронавирус

Перадрук матэрыялаў Hrodna.life магчымая толькі з пісьмовага дазволу рэдакцыі. Кантакт info@hrodna.life

Журналістка Hrodna.life

Прышчапляць ад каранавіруснай інфэкцыі прэпаратам з Расейскай Фэдэрацыі ў Беларусі пачнуць «літаральна празь месяц». Пра гэта паведаміў у аўторак тэлеканал «Беларусь-24» са спасылкай на выканаўцу абавязкаў міністра аховы здароўя краіны Дзьмітрыя Піневіча, піша Свабода.

«Літаральна празь месяц беларусаў пачнуць прышчапляць расейскай вакцынай ад каранавірусу, пра гэта заявіў выканаўца абавязкаў міністра аховы здароўя Дзьмітры Піневіч», — паведамляе тэлеканал.

Раней па выніках перамоваў Уладзіміра Пуціна і Аляксандра Лукашэнкі ў Сочы прэс-сакратар расейскага лідэра Дзьмітры Пяскоў заявіў, што Пуцін даў даручэньні па падрыхтоўцы пастаўкі першай партыі расейскай вакцыны ад каранавірусу «Спутник V» у Беларусь.

На перамовах у Сочы ў панядзелак Пуцін паведаміў, што Беларусь пачала ўдзел у апошняй стадыі выпрабаваньняў расейскай вакцыны ад каранавірусу. На думку расейскага лідэра, гэта дазволіць ня толькі наладзіць вытворчасьць, але і забясьпечыць патрэбны ўзровень вакцынацыі.

У Расеі сьцьвярджаюць, што «вакцына» нібыта прайшла належныя выпрабаваньні. Але правяралі яе толькі на дзьвюх групах па 38 чалавек — фазы выпрабаваньняў на некалькіх тысячах чалавек, як прынята ў мэдыцыне, не было.

Нядаўна група італьянскіх мэдыкаў-дасьледнікаў усумнілася ў зьвестках аб клінічных выпрабаваньнях расейскай вакцыны ад каранавіруснай інфэкцыі, апублікаваных нядаўна ў часопісе Lancet.

Мэдыкі падкрэсьліваюць, што пададзеных зьвестак занадта мала, каб зрабіць якія-небудзь адназначныя высновы, аднак і наяўныя зьвесткі выклікаюць занепакоенасьць сваёй ненатуральнасьцю.

Раней кіраўнік Сусьветнай арганізацыі аховы здароўя перасьцерагаў, што, нягледзячы на ўсе надзеі на стварэньне вакцыны ад COVID-19, яна, магчыма, так ніколі і ня зьявіцца. Тэдрас Гебрэесус зьвярнуўся да ўсіх жыхароў плянэты з настойлівым заклікам выконваць усе неабходныя захады засьцярогі, такія, як сацыяльнае дыстанцыяваньне, рэгулярнае мыцьцё рук і нашэньне масак.