Дадаць навіну
Субота, 22 верасня 2018, 23:57

TURYSTYCZNA MAPA GRODNA

alen vitaje

Cześć! Jestem Leon, potomek legendarnego jelenia z krzyżem między rogami, namalowanego na herbie Grodna.

Jeszcze w VII wieku mojego przodka zobaczył podczas polowania w Lasach Ardeńskich szlachcic Hubert. Spotkanie to mocno wpłynęło na szlachcica, który rozdał całe swoje bogactwo potrzebującym oraz  poświęcił życie Bogu. Od tych dawnych czasów Hubert uważany jest za patrona wszystkich myśliwych, strzelców, leśniczych i łuczników.

Słyszałem niemało grodzieńskich historii i miejskich legend od swojego poprzednika, który obserwował burzliwe życie miasta przez ostatnie pięć wieków – od nadania miastu prawa magdeburskiego przez wielkiego księcia litewskiego i króla Polski, Aleksandra, kiedy to Grodno, między innymi, otrzymało swój własny herb – i z wielką chęcią opowiem je Wam, gościom miasta nad Niemnem.

Przyjemnego pobytu w Grodnie!


Grodno powstało na Górze Zamkowej, tam gdzie rzeka Gorodniczanka wpada do Niemna, na przełomie X-XI wieku jako wschodniosłowiańska forteca wśród bezkresnych puszcz, zasiedlonych przez plemiona Bałtów. Początkowo miasto nazywało się Goradzen, co wg jednej z wersji tłumaczone jest jako “patron, obrońca kraju”, ale z czasem nazwa zmieniła się na tę dzisiejszą – „Grodno”. Już w XII wieku prowadzona była aktywna rozbudowa miasta – powstał pałac książęcy i murowane świątynie, jedna z których zachowała się częściowo do dnia dzisiejszego – jest to Cerkiew Świętych Borysa i Gleba na przedmieściu Kołoża. Nawet dziś zadziwia ona niuansami swojej architektury, dlatego po prostu trzeba ją zobaczyć! Późne średniowiecze przeszło pod hasłem obrony miasta przed Krzyżakami, którzy kilkakrotnie próbowali zdobyć i obrabować miasto. Ale dzięki męstwu i talentowi wojennemu kasztelana zamku, Dawida Grodzieńskiego, wojsko pod jego dowództwem z powodzeniem odpierało ataki najeźdźców i oblężenia. Ostatecznie zagrożenie z Zachodu zniknęło po wygranej bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku, w której wzięła udział również grodzieńska chorągiew wojskowa. Miasto otrzymało możliwość rozwoju, zaś jego mieszkańcy – osłodę od powiewu wolności, którą cenili ponad wszystko. Na przełomie XIV i XV wieku Książę Witold zbudował w Grodnie gotycki zamek oraz pierwszy kościół katolicki. Z imieniem tego wielkiego księcia związane jest pojawienie się w mieście społeczności żydowskiej. Żydzi, którzy zajmowali się handlem i rzemiosłem przez kilka wieków wpływali na rozwój miasta. Dodatkowym bodźcem do rozwoju handlu dało miastu prawo do samorządu. Miejski zegar ratuszowy, stworzony na zamówienie królowej Bony Sforzy w połowie XVI wieku przypominał mieszczanom o wartości czasu. Obecnie zegar umieszczony jest na katedralnej dzwonnicy, ale jak wcześniej, odmierza grodnianom czas. Zalicza się do najstarszych zegarów z Europie Wschodniej. Jeśli będziecie na Placu Sowieckim (wcześniej Rynkowym) – ustawcie swoje zegarki. Pod koniec XVI wieku miasto wyznaczył na swoją rezydencję wielki książę litewski i król Polski Stefan Batory, który zainicjował przebudowę zamku na renesansowy pałac oraz odbudowę kościoła parafialnego pw. Witolda , w związku z czym do miasta zaproszono architektów z Włoch. Zaś grodzieńska synagoga chóralna, zbudowana na mocy jego przywileju zalicza się do najwspanialszych w kraju. Mówi się, że Stefan Batory był wielkim amatorem wina węgierskiego, ponieważ sam pochodził z tych stron. Po niespodziewanym odejściu króla do lepszego świata w murach pałacu znaleziono ponad 50 beczek z winem!
Zawirowania trudnych czasów i wojen XVII wieku nie wstrzymały rozwoju – miasto było wybrane na trzecią sejmową stolicę Rzeczypospolitej, po Warszawie i Wilnie. Magnaci budowali liczne pałace i walczyli o wpływy polityczne właśnie tutaj – w Grodnie! Zresztą, o czym tu mówić, o losach kraju często decydowano w Nowym Pałacu, zbudowanym specjalnie dla posiedzeń sejmu. Jego założyciel, August II, który był jednocześnie elektorem saksońskim, królem polskim i wielkim księciem litewskim, odziedziczył po ojcu zapał do kolekcjonowania sztuki i nabywał najlepsze dzieła europejskie. Grodnianie do dziś żartobliwie oburzają się na króla, który wybrał na miejsce przechowania Madonny Sykstyńskiej pędzla Rafaela Galerię Obrazów Starych MIstrzów w Dreźnie zamiast nowo zbudowanego pałacu w Grodnie.
Ale miastu zawsze się wiodło – pod koniec XVIII wieku posadę starosty grodzieńskiego objął Antoni Tyzenhauz, który podjął próbę przekształcenia miasta w „kwitnącą Holandię” i założył nowe miejskie przemysłowo-kulturalno-edukacyjne osiedle – Horodnicę. Założono królewskie manufaktury, do których zaproszono specjalistów z Europy Zachodniej, szkoły kadetów i medyczna, ogród botaniczny, teatr, drukarnię, zaczął ukazywać się pierwszy dziennik miejski. W mieście pojawiła się pierwsza kawiarnia, w której parzono prawdziwą kawę ze śmietanką. Ambitnym planom hrabiego przeszkodził kryzys panujący w państwie i dworskie intrygi, ale pamięć o zmianach urbanistycznych jest żywa do dziś – od tych czasów w mieście istnieje zbór luterański,, który założono na potrzeby rzemieślników Tyzenhauza. Świątynia służy z korzyścią dla miasta – obecnie odbywają się tu festiwale muzyki organowej.
O Grodnie można jeszcze długo opowiadać, ale lepiej – poplączcie się po jego wąskich uliczkach, podziwiając barokowe sylwetki kościołów, zajrzyjcie do kawiarni i restauracji, które mieszczą się w murach zabytkowych kamienic, odetchnijcie pełną piersią nabierając w płuca świeżego grodzieńskiego powietrza. Zapraszam na spacer! Wasz jeleń Leon

Zabytki Grodna

kaloza

Cerkiew Świętych Borysa i Gleba (Kołożska)

Świątynia z XII wieku, zbudowana w stylu bizantyjskim na przedmieściu Kołoża. Zalicza się do Grodzieńskiej Szkoły Architektonicznej, która charakteryzowała się wykorzystaniem wmurowanych w ściany dzbanów-głośników dla polepszenia akustyki oraz dekorowaniem fasad polerowanymi otoczakami i kolorowymi krzyżami z płytek majoliki. W połowie XIX wieku, z powodu osunięć gruntu, cerkiew straciła część murowanych ścian, odbudowanych później z drewna.


ul. Kałoża, 6

Współrzędne: 53.67851844,23.81864527

Strona: kalozha.by

stary zamak

Stary zamek

Rezydencja wielkich książąt litewskich i królów Polski. W XII wieku na Górze Zamkowej zbudowano pałac książęcy dla grodzieńskich książąt, na miejscu którego w XIV wieku, na prośbę księcia Witolda zbudowano gotycki zamek. Podczas panowania Stefana Batorego, pod koniec XVI wieku zamek został przebudowany na renesansowy pałac według projektu architekta włoskiego.


vul. Zamkavaja, 22

Współrzędne: 53.67719794,23.82318289

Strona: museum-grodno.by

novy zamak

Nowy zamek

Pałac pochodzący z połowy XVIII w. Zbudowany został w barokowym stylu jako miejsce obrad sejmu Rzeczypospolitej w Grodnie. Uległ pożarowi podczas II wojny światowej, w okresie powojennym odbudowany w stylu stalińskiego empire.


vul. Zamkavaja, 20

Współrzędne: 53.6763093,23.82563979

Strona: museum-grodno.by

kalanca

Wieża Pożarowa

Wieża ochrony przeciwpożarowej, zbudowana na początku XX wieku. Straż pożarna mieści się tutaj do dziś, jej budynek zdobi dekoracja artystyczna „Historia białoruskiej służby strażackiej”. Codziennie w południe z platformy widokowej na wieży rozbrzmiewają utwory białoruskich kompozytorów w wykonaniu hejnalisty.


vul. Zamkavaja, 19

Współrzędne: 53.677734,23.824742

sinagoga

Synagoga

Budynek grodzieńskiej synagogi sakralnej w dawnej dzielnicy żydowskiej. Zalicza się ona do największych i najstarszych żydowskich bożnic w Białorusi. Początkowo zbudowana pod koniec XVI wieku, ale wiele razy była przebudowywana z powodu pożarów. Swój ostateczny wygląd z cechami stylu pseudo ruskiego otrzymała na początku XX w. Oprócz głównego przeznaczenia, synagoga wykorzystywana jest również jako placówka kulturalna – w budynku odbywają się koncerty i wystawy artystyczne.


vul. Vialikaja Trajeckaja, 59А

Współrzędne: 53.679052,23.825124

Strona: bhsinagoga.by

dramteatr

Teatr Dramatyczny

Budynek teatru, zbudowany w latach 1977-1984, stał się prawdziwym symbolem miasta na równi z licznymi zabytkami historii. Wielograniowy kształ, który wsparty jest swojego rodzaju żebrami-przyporami, z wielkimi półokrągłymi oknami przypomina wieżę zamkową, która stoi na wysokim brzegu Niemna.


vul. Mastavaja, 35

Współrzędne: 53.675363, 23.827817

Strona: drama.grodno.by

fara

Kościół Farny

Kościół katedralny pw. Św. Franciszka Ksawerego był zbudowany przez zakon jezuitów na przełomie XVII i XVIII w. ц stylu baroku wileńskiego. Budynek słynie z powodu drewnianych rzeźb, zdobiących ołtarze oraz jednego z najstarszych działających zegarów miejskich na północnej wieży–dzwonnicy, który odlicza czas od XVI w.


pl. Savieckaja, 4

Współrzędne: 53.6783388,23.83156371

kunstkamera

Kunstkamera

Muzeum Anatomiczne Uniwersytetu Medycznego, które mieści się w murach Pałacu Sapiehów. Właśnie w Grodnie, pod koniec XVI w., odbyło się pierwsze Europie Wschodniej, anatomiczne otwarcie ciała zmarłego króla Stefana Batorego.


vul. Marksa, 1

Współrzędne: 53.677937415501,23.831059770015

bernardyny

Касцёл Адшукання Святога Крыжа

Найстарэйшы дзеючы гарадзенскі касцёл, заснаваны бернардынамі і пабудаваны ў канцы XVI стагоддзя. У архітэктуры касцёла спалучаюцца стылявыя элементы готыкі, рэнесансу і барока. Сёння ў будынку былога кляштара дзейнічае Вышэйшая Рыма-Каталіцкая семінарыя.


вул. Парыжскай камуны, 1

Каардынаты: 53.67519052,23.83065474

dom azheshki

Дом Элізы Ажэшкі

Музей польскай пісьменніцы Элізы Ажэшкі на аднайменнай вуліцы. Пісьменніца жыла і працавала ў Гродне на мяжы XIX-XX стст.


вул. Ажэшкі, 17

Каардынаты: 53.684192,23.83966

lanin

Помнік Леніну

Пяціметровы помнік кіраўніку пралетарыяту працы беларускага скульптара Заіра Азгура. Адкрыццё помніка было прымеркавана да 70-годдзя Кастрычніцкай рэвалюцыі.


плошча Леніна

Каардынаты: 53.6835803,23.8344743

lalki

Тэатр лялек

Будынак тэатра быў пабудаваны ў апошняй чвэрці XVIII ст. і з'яўляецца найстарэйшай тэатральнай сцэнай у Беларусі. Яго неаднаразова перабудоўвалі на працягу XIX-XX стст. Пасля Другой Сусветнай вайны тут працаваў абласны драматычны тэатр, а з сярэдзіны апошняй чвэрці XX ст. тут месціцца тэатр лялек.


вул. Дзяржынскага, 1/1

Каардынаты: 53.685469, 23.836099

Сайт: grodnolyalka.by

kircha

Лютэранская кірха св. Яна

Адзіная на Беларусі дзеючая лютэранская царква. Лютэранская парафія ўзнікла ў горадзе ў другой палове XVIII ст., калі па запрашэнні гарадзенскага старасты Антонія Тызенгаўза ў горад прыехалі майстры-рамеснікі з Заходняй Еўропы, і першапачаткова мясцілася ў памяшканні былой карчмы. Існуючы будынак быў узведзены ў пачатку XX ст. у стылі неаготыкі. Сёння ў царкве рэгулярна ладзяцца канцэрты арганнай музыкі.


вул. Акадэмічная, 7а

Каардынаты: 53.687099,23.840494

Сайт: luther.by

zoo

Заапарк

Заалагічны парк – самы стары ў Беларусі, быў заснаваны настаўнікам гімназіі Янам Каханоўскім у канцы 1920-х гадоў.


вул. Ціміразева, 11

Каардынаты: 53.687099,23.840494

Сайт: grodnozoo.by

parulis

Прыватны музей гарадской гісторыі Януша Паруліса

Харызматычны калекыянер, карэнны гарадзенец сабраў тут тысячы рэчаў са штодзённага побыту гарадзенцаў мінулых стагоддзяў. Гаспадар не толькі пакажа сваю калекцыю, але і раскажа шмат гарадскіх баек.


вул. Лермантава, 25

Каардынаты: 53.687099,23.840494

Facebook: facebook.com/pg/parulis.janusz/

fara vitauta

Помнік страчанаму храму Фара Вітаўта

Помнік на месцы страчанага першага каталіцкага храма Дзевы Марыі, зруйнавага ў 1961 годзе. За доўгі час свайго існавання некаторы перыяд храм быў і праваслаўным саборам – падчас знаходжання горада ў складзе Расійскай імперыі.


сквер на вул. Замкавай

Каардынаты: 53.6787887,23.8273123

zaba

Турыстычны інфацэнтр Гродна

Месца, дзе турыстам распавядуць пра гарадскія славутасці і месцы адпачынку, а таксама шлях да іх.


вул. Ажэшкі, 38

Каардынаты: 53.686007,23.844348

Сайт: tourgrodno.by

stela

Стэла 850-годдзя горада Гродна

Помнік, прымеркаваны да 850-годдзя першай летапіснай узгадкі горада (1127/1128). Ля падножжа стэлы ўсталяваныя дзве каваныя фігуры з медзі – «Мужнасць» і «Гасціннасць».


Каложскі парк

Каардынаты: 53.6808494,23.8160312

tank

Танк Т-34

Помнік воінам-вызваліцелям 2-га і 3-га Беларускіх франтоў, прымаўшых удзел у вызваленні горада 16-25 ліпеня 1944 года.


вул. Маставая

Каардынаты: 53.6739806,23.8254567