«Я патрэбны?» Невідушчы кампазітар не можа пісаць музыку – і піша кнігі. Іх у Сеціве чытаюць 100 тыс. чалавек

Амаль 10 гадоў таму свет гродзенца Віталя Радзівонава пагрузіўся ў цемру – у прамым сэнсе. Пасля аўтамабільнай аварыі мужчына цалкам аслеп. Калісьці запатрабаваны выкладчык музыкі і кампазітар, зараз ён вымушаны абмяжоўваць сваю прастору сценамі невялікі кватэры, дзе жыве. Да бытавых умоў Віталь неяк прыстасаваўся (але пісаць і асвойваць элементарныя рэчы прыйшлося наноў), а вось асноўную справу свайго жыцця – складанне музыкі – яму давялося пакінуць. Яго гісторыю расказаў tut.by.

«Я патрэбны?» Невідушчы кампазітар не можа пісаць музыку - і піша кнігі. Іх у Сеціве чытаюць 100 тыс. чалавек
Аўтарству Віталя Радзівонава належаць тры оперы («Моцнае пачуццё» па аднайменным кінасцэнары І. Ільфа і Я. Пятрова, «Заўчасны чалавек» па няскончанай п’есе «Якаў Багамолаў» М. Горкага, «Дуэль» па вершаванай паэме В. Сарокіна), больш за 50 рамансаў на вершы замежных, рускіх, савецкіх і беларускіх паэтаў. Яго музыка выконваецца ў Беларусі, Расіі, Украіне. Ён лаўрэат міжнароднага конкурсу кампазітараў творчых работ у намінацыі «Кампазіцыя» у Маскве. Ім апублікавана больш за 300 артыкулаў пра музыку

Нягледзячы на жыццёвыя абставіны, кампазітар вырашыў не адчайвацца – і пераключыўся на літаратуру: выпускае за свой кошт кнігі па музыцы і зборнікі афарызмаў. Наклад у гэтых выданняў невялікі, але яны ўсе раскупляюцца. А яшчэ 73-гадовага Віталя Радзівонава актыўна чытаюць у інтэрнэце: на яго старонцы на сайце Проза. ру больш за сто тысяч чытачоў.

Займаецца з вучнямі бясплатна

Віталь Канстанцінавіч сустракае гасцей пры поўным парадзе – у гарнітуры, белай кашулі з франтавата, нядбайна завязаным чырвонай мятлікам. Прызнаецца, што цяпер рэдка апранае святочны пінжак – амаль увесь свой час праводзіць дома. Слухае музыку, піша кнігі, а яшчэ бясплатна па інтэрнэце выкладае кампазіцыю тром вучням. Яны дасылаюць яму на пошту свае творы, ён слухае, а потым робіць заўвагі па тэлефоне. Потым яшчэ раз слухае выпраўлены варыянт. Так і праходзяць «заняткі».

Сляпой музыка кажа, што гатовы займацца выкладчыцкай дзейнасцю больш актыўна, напрыклад, навучаць ахвотных музычным дысцыплінах проста ў сябе ў кватэры цалкам бясплатна. Толькі б знайшліся вучні… Але як яму цяпер адшукаць юныя таленты? Да той самай аварыі ён ездзіў па гарадах і вёсках Гродзенскай вобласці, выкладаў у сельскіх школах, адбіраў дзяцей, якія, на яго думку, мелі пэўную музычную адоранасць, а потым з імі ўзмоцнена займаўся.

Кампазітар з гонарам распавядае: 25 яго вучняў паступілі на кампазітарскае аддзяленне Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі і Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі. Сярод іх – лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі Андрэй Бандарэнка, лаўрэаты міжнародных конкурсаў кампазітараў Яўген Паплаўскі, Вольга Падгайская, Канстанцін Яськоў, Яўген Ларыёнаў, Ніна Ролік, Вераніка Швец, Дынара Мазітава, выкладчыкі Беларускай акадэміі музыкі і музычных каледжаў.

Ён жыва цікавіцца тым, што адбываецца сёння ў беларускай класічнай кампазіцыі, але, здаецца, з большай ахвотай успамінае часы, калі ён сам быў яе актыўным удзельнікам. Ён доўга распавядае аб вучнях і пра тое, як у 1992 годзе ў Гродне стаў ініцыятарам стварэння Міжнароднага конкурсу юных і маладых кампазітараў.

– Уяўляеце, на аснове кампазіцый лаўрэатаў было пастаўлена пяць балетаў! Усе іх паказвалі ў Гродне. А для пастаноўкі мы запрашалі балетмайстраў з Расіі.

У 1994 годзе ён узначаліў асацыяцыю кампазітараў Гродзеншчыны, якая аб’яднала больш за 70 чалавек.

– На жаль, калі я перастаў займацца асацыяцыяй, яна спыніла сваё існаванне.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY
Віталь Радзівонаў належыць да першага пасляваеннага пакалення людзей, якому давялося дамагацца ўсяго самому. Жыццёвыя ўмовы былі дастаткова складанымі і маці аддала хлопчыка ў інтэрнат. Там ён упершыню ў 13 гадоў па-асабліваму пачуў музыку і захапіўся ёю. Гэта падзея перавярнула ўсё яго жыццё. Пасля былі музычная школа, музвучылішча, кансерваторыя

— Толькі некалькі чалавек памятаюць пра мяне і час ад часу тэлефануюць. Вось, напрыклад, у летась я ляжаў у шпіталі. Там мяне наведала Вольга Падгайская, потым яна яшчэ некалькі разоў прыходзіла ў госці. А так я ўвесь час адзін, – кажа Віталь Радзівонаў.

Лекары вярнуць зрок не змаглі

Музыкант больш за 40 гадоў выкладаў складанне музыкі ў Гродзенскай і Лідскай музвучэльні, Гродзенскай, Лідскай, Ваўкавыскай, Поразаўскай, Лунненскай, Індурскай, Верцялішкаўскай дзіцячых музычных школах.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

– Я б і далей выкладаў, але аварыя перакрэсліла ўсе мае планы. Два гады прыйшлося ляжаць у ложку: былі праблемы з нагамі. Потым было некалькі аперацый на вачах, але, на жаль, лекары вярнуць зрок не змаглі. Зараз я нават не адрозніваю ні дзень, ні ноч. Бачыце, перамяшчаюся навобмацак. Але прыстасаваўся. Сам гатую, сам хаджу ў краму, прыбіраюся ў кватэры, пяру ў пральнай машыне, асвоіў кампутар і шрыфт Брайля. Вось толькі граць на піяніна зараз не атрымліваецца, – кажа Віталь Радзівонаў.

Віталь Канстанцінавіч кажа, што, калі пашукаць, то ў «амаль кожнай беларускай вёсцы ёсць свае будучыя Чайкоўскі і Моцарт, толькі такіх дзяцей трэба бачыць, з імі трэба займацца, а ім самім трэба доўга і ўпарта працаваць».

– Я даведаўся музыку па-сапраўднаму толькі ў 13 гадоў. Гэта вельмі позна. Адна з маіх вучаніц у 9 гадоў ужо оперу напісала, а я ў 13 гадоў толькі зразумеў, што на белым свеце існуе музыка. Прыйшлося прыкладаць шмат намаганняў і старанна займацца. Я граў па 3 гадзіны ў дзень школе-інтэрнаце, а часам і па 5 гадзін, а летам і па 10, і па 13. Выйду з баянам да берага ракі і граю. Аднойчы вырашыў сонца перайграць – музыкаваў ад рана да рана. Гэта вялізныя намаганні, але яны прынеслі свае вынікі, – кажа Віталь Канстанцінавіч.

Ён дае нам паслухаць адну з сваіх опер. З сумам зноў паўтарае, што хацеў бы і далей складаць музыку, але не разумее, як гэта зрабіць фізічна: нотны стан, натуральна, не бачыць, у шрыфце Брайля такой магчымасці няма, а аб кампутарных праграмах, створаных адмыслова для невідушчых, ён не ведае.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Віталь Канстанцінавіч – сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі, Саюза кампазітараў Беларусі, Беларускага саюза музычных дзеячаў. Ён распавядае, што пасля страты зроку, страціўшы магчымыя складаць музыку, пераключыўся на літаратурна-публіцыстычную творчасць. За апошні час выдаў 7 кніг. Спачатку збіраў на іх са сваёй больш чым сціплай пенсіі.

– На сто рублёў жыў, а 200 адкладваў.

А потым першая кніга разышлася і акупіла сябе, дазволіўшы Віталю Канстанцінавічу выдаць другі зборнік. Так і пайшло – па ланцужку.

Праўда, мужчына распавядае, што кнігі свае прадае па сабекошце – маўляў, на творчасці нажывацца нельга. Вось ён і не нажываецца. Жыве вельмі сціпла. Затое творчыя планы ў яго вельмі амбіцыйныя. Напрыклад, напісаць Пансофію – кнігу, якая будзе ўтрымліваць універсальныя веды. Гэтакая своеасаблівая «Вікіпедыя» на паперы.

А пакуль заканчвае дзве кнігі, прысвечаныя кампазіцыі і музыцы. Частку сваіх літаратурных твораў выкладвае ў інтэрнэт. Тут яму патрэбна дапамога – набраны тэкст трэба вычытаць і размясціць на асабістай старонцы пісьменніка. У гэтым яму дапамагае знаёмы. І чытаюць Радзівонава ў Сеціве больш за 100 тысяч чалавек.

– Падобна на тое, я ўсё яшчэ камусьці патрэбны, так?

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Калі вы знайшлі ў тэксце памылку або абдрукоўку, калі ласка, паведаміце нам, выбраўшы адпаведны фрагмент і націснуўшы клавішы Ctrl+Enter.

«Я патрэбны?» Невідушчы кампазітар не можа пісаць музыку - і піша кнігі. Іх у Сеціве чытаюць 100 тыс. чалавек

Spelling error report

The following text will be sent to our editors: