Два гады таму жыхары аграгарадка Путрышкі рашуча выступілі супраць пашырэння могілак «Аульс», а таксама супраць высечкі дубовага гаю, які быў натуральным зялёным шчытом паміж пасёлкам і гарадскім пахаваннем. Тады мясцовыя жыхары змаглі адстаяць дуброву. Старшыня аблвыканкама Уладзімір Краўцоў паабяцаў старанна разгледзець варыянт пашырэння «Аульса» ў бок аднайменнай чыгуначнай станцыі, гэта значыць у процілеглы ад дубровы. Аднак сёлета мясцовыя жыхары са здзіўленнем убачылі, што дуброву зноў пачалі секчы, піша TUT.BY.

TUT.BY з’ездзіў у Путрышкі разам са старшынём грамадскай арганізацыі «Экаманіторынг» Яўгенам Філімонавым і паглядзеў, што цяпер адбываецца з дубровай з боку могілак і ў самім пасёлку.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — У 2018 годзе мы разам з мясцовымі жыхарамі хадзілі ў Гродзенскі аблвыканкам. Там мы выразна пачулі: высечку дубровы спыніць, выбраць іншы ўчастак для пашырэння могілак, разгледзець пытанне будаўніцтва крэматорыя і нарэшце даць жыхарам у Путрышкі ваду, бяспечную для здароўя, бо ў калодзежах у людзей такая вада, што немагчыма піць. І што мы бачым цяпер? Ідзе высечка ўчастка № 3, застаўся толькі другі сектар, і не за гарамі яго выдаленне, — кажа Яўген, пакуль мы ідзем міма ссечаных велізарных грабоў і дубоў. Яны ляжаць праз дарогу ад крайніх магіл. Ствалы пазначаныя лічбамі і крыжыкамі. Крыху далей, у самой дубраве, працуе цяжкая тэхніка. Ад могілак да Путрышак — калі ісці праз лес, — метраў 300.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY
Яўген Філімонаў

 — Па-першае, лясны масіў з’яўляецца санітарна-ахоўнай зонай ад шкодных выкідаў з боку ААТ «Гродна-Азот», бо па ружы вятроў асноўны напрамак — Путрышкі. У ліпені 2018 года на прадпрыемстве правялі грамадскія абмеркаванні па пытанні будаўніцтва чарговай вытворчасці, дзе ў праектнай дакументацыі санітарна-ахоўная зона «Аульс» фігуравала ў поўным аб’ёме. Па-другое, населены пункт знаходзіцца нашмат ніжэй за плато могілак і планіроўка новых сектараў такая, што пры дажджы сярэдняй сілы могілкавыя вады цякуць прама ў вёску, ствараючы вельмі небяспечную сітуацыю. Па-трэцяе, у народных традыцыях нездарма існуе культ дуба, які лічыцца практычна святым дрэвам. Дуб азначае сілу, мужнасць, вынослівасць, даўгалецце і ўрадлівасць. Хачу заўважыць, што ў многіх краінах нават асобныя дубы (не кажучы ўжо пра дуброву) змяшчаюцца пад ахову дзяржавы. Па словах мясцовых жыхароў, раней дубрава і сімвалічна, і ў рэальнасці падзяляла царства жывых і царства мёртвых. Цяпер гэтай мяжы практычна не існуе, а могілкі такімі тэмпамі перайдуць у вёску, — кажа Яўген.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Гарадское могілках «Аульс» цяпер займае плошчу больш за 50 гектараў. Яно ўзнікла на месцы старога гадавальніка раслін у пачатку 90-х гадоў. Тады мясцовыя ўлады меркавалі, што ў горадзе будзе ўзведзены крэматорый, а на могілках з’явіцца калумбарый — і пашыраць могілкавую тэрыторыю не будуць. Аднак крэматорый тут так і не пабудавалі, могілкі імкліва пашыраліся (цяпер тут пахавана больш за 30 тысяч чалавек).

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY
Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — Тады мы засталіся задаволеныя сустрэчай. Мы звярнуліся таксама з просьбай правесці грамадскія слуханні па пытанні будаўніцтва крэматорыя і калумбарыя ў Гродне ў сувязі з дэфіцытам зямельных рэсурсаў пад стварэнне новых месцаў пахавання. Паднялі мы пытанне выкарыстання штучных кветак на могілках і далейшай іх утылізацыі, — успамінае Яўген.

Улады тады паабяцалі правесці сацапытанне сярод гараджан з нагоды будаўніцтва крэматорыя і калумбарыя.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Цяпер жыхары Путрышак настроены не так рашуча, як два гады таму. Кажуць, стаміліся ваяваць за свой лес, і ўсё ж подпісы за спыненне высечкі збіраюць. Але прызнаюцца: не вераць, што звароты — а іх яны зноў пішуць мясцовай уладзе — неяк паўплываюць на сітуацыю, якая склалася.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — Мы стаміліся змагацца. Нас проста не чуюць. Абяцалі, напрыклад, разабрацца з вадой у калодзежах — ніхто нічога не вырашыў. Усе прасеклі свідравіны самастойна. А што рабіць? Без вады ж не застанешся. Але з лесам не атрымаецца самім вырашыць праблему, — кажуць мясцовыя жыхары.

Жыхар Путрышак Сяргей распавядае, што яго двор пастаянна затапляе: вуліца знаходзіцца ў нізіне, могілкі — вышэй, і пасля дажджоў вада льецца прама да дамоў мясцовых жыхароў.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — Усё гэта пачалося тады, калі сталі секчы дрэвы ў 2018 годзе. Раней іх каранёвая сістэма, мабыць, стрымлівала гэта ўсё, а цяпер што ні дождж, то ў нас свая Венецыя. Замест дарогі тут рака ўтвараецца. Тады, два гады таму, быў першы сапраўдны патоп. Я нават тэлефанаваў у МНС, але вады ў доме не было, яна стаяла ў двары, — кажа мужчына і паказвае ў якасці доказы фатаграфіі на тэлефоне.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — Гэта яшчэ не ўсё, глядзіце, тут цэлае возера. Нядаўна збіралі подпісы, фотаматэрыялы будзем адпраўляць ва ўсе інстанцыі. За 20 гадоў, што я тут жыву, такога ніколі не было. Як толькі пачынае ісці дождж, ўсе ўчасткі залівае ручаямі. І гэта ж не простая вада — яна з могілкавага сцёку.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Мясцовыя пакрыўджаныя, што іх у выніку не пачулі.

 — Не ведаем, што і рабіць. Подпісы сабралі. Ёсць у нас актывісты тут. Але ці дапаможа гэта нам? Лес жудасна шкада, тут растуць старыя дрэвы. Плюс да ўсяго гэта натуральны шчыт ад «Гродна Азоту», але могілкі працягваюць расці ў наш бок, — пасярэдзіне вуліцы пачалі збірацца людзі і наперабой расказваць аб сваёй праблеме і кажуць, што збіраюцца з усімі паперамі ехаць у Мінск — у Адміністрацыю прэзідэнта.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

 — Пры планаванні будаўніцтва аб’ектаў, якія відавочна ўздзейнічаюць на навакольнае асяроддзе, бяспека і здароўе грамадзян, неабходна зрабіць абавязковым правядзенне грамадскіх абмеркаванняў, каб людзі маглі неяк уплываць на спрэчны праект і атрымліваць дакладную інфармацыю аб працах, якія маюць адбыцца, — лічыць Яўген Філімонаў.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

У Гродзенскай гарадскай ЖКГ, у падпарадкаванні якога знаходзяцца могілкі, TUT.BY распавялі, што ў гэтым годзе ідзе пашырэнне могілак. Усё робіцца ў рамках заканадаўства, а праект пашырэння прайшоў усе неабходныя ўзгадненні.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

Два гады таму намеснік генеральнага дырэктара Гродзенскай гарадской ЖКГ Сяргей Сямашка распавядаў, што дубрава — гэта проста лес і не мае ніякага гістарычнага значэння, а адлегласць паміж могілкамі і дамамі ў канчатковым выніку будзе не меншая за 500 метраў, як таго патрабуюць нормы. Продаж драўніны адсюль таксама ідзе на законных падставах на біржы. Пашырыць могілкі ў іншы бок — не ўяўлялася магчымым.

Фото: Катерина Гордеева, TUT.BY

У 2018 годзе было высечана 6,7 гектара лесу. Сёлета ажыццяўляецца другі этап высечкі. Паводле інфармацыі Яўгена Філімонава, будзе яшчэ і трэці этап, калі лес высякуць яшчэ пад адзін сектар могілак.